8. Sınıf Fiilimsiler Testi-8

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 8. sınıf Türkçe dersi fiilimsiler konusunun genel tekrarını ölçer; ancak bu kez ağırlık, fiilimsi grubunun cümlenin ögeleriyle ilişkisindedir. Fiilimsi tek başına değil, çoğu zaman kendine bağlı sözcüklerle birlikte bir grup oluşturur ve cümlede bu grup bir öge görevini üstlenir. “Kitabı dün akşam okumak” ifadesi bir bütün olarak özne olabilir; yalnızca “okumak” sözcüğüne bakmak görev belirlemede yanıltıcıdır. Aşağıda testin hangi becerileri ölçtüğünü, grubun nasıl bulunduğunu, sık yapılan hataları ve dört adımlı çözüm yolunu bulacaksın.

Kazanım

Fiilimsilerin türlerini, eklerini ve cümledeki görevlerini bütünleşik olarak değerlendirir; fiilimsi gruplarını cümlenin ögeleriyle ilişkilendirir. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Tür ayrımı: İsim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil eklerini ayırt etme.
• Cümledeki görev: Fiilimsi grubunun özne, nesne, tümleç, sıfat veya yüklem görevini belirleme.
• Yan cümle: Fiilimsinin kurduğu yan cümleyi ana cümleden ayırma.
• Kalıcı ad: Fiilimsi eki almış görünen isimleri ayırma.

Fiilimsi grubu ve öge ilişkisi: kısa hatırlatma

Fiilimsi grubu, fiilimsiyle ona bağlı sözcüklerin oluşturduğu bütündür. “Dün akşam bahçede koşan çocuk” ifadesinde “koşan” fiilimsi; “dün akşam” ve “bahçede” ise ona bağlı sözcüklerdir. Grup, bütün olarak “çocuk” ismini niteler. “Kitabı dün akşam okumak” ifadesinde ise “kitabı” ve “dün akşam” fiilimsize bağlıdır; grup, cümlede özne görevini üstlenebilir. Görev sorularında grubun tamamını işaretlemek, yalnızca fiilimsiye bakmaktan daha doğru sonuç verir.

Fiilimsi grubu cümlede farklı ögeler olabilir. İsim-fiil grubu özne, nesne ya da dolaylı tümleç görevini üstlenebilir: “Kitap okumak beni dinlendirir.” (özne), “Kitap okumayı seviyorum.” (nesne), “Kitap okumaya zaman ayırdı.” (dolaylı tümleç). Sıfat-fiil grubu ise bir ismi niteler: “Dün bahçede koşan çocuk” ifadesinde grup, “çocuk” isminin sıfatıdır. Zarf-fiil grubu ise zarf tümleci görevindedir: “Kitabı bitirince rahatladı.”

Yan cümleyi ana cümleden ayırmak, grubun görevini görmenin diğer yoludur. “Kitabı okuyan çocuk, sayfaları çevirirken uyuyakaldı.” cümlesinde ana yüklem “uyuyakaldı”dır. “Okuyan” sıfat-fiili “çocuk” ismini niteleyen bir yan cümle, “çevirirken” zarf-fiili ise zaman bildiren ikinci bir yan cümle kurar. Ana cümle “çocuk uyuyakaldı” biçiminde özetlenebilir. Bu özet, uzun cümlelerde yan cümleyi görmeyi kolaylaştırır.

Grubu bulma: üç adım

• Birinci adım: Fiilimsiyi bul; ekini işaretle.
• İkinci adım: Fiilimsiye bağlı sözcükleri belirle; soruları fiilimsiye sor.
• Üçüncü adım: Grubun tamamına cümlenin öge sorusunu sor.

Uzun cümle çözümlemesi

“Yıllardır görmediği arkadaşını görünce sevinçten ne yapacağını bilemeyen çocuk, bahçenin ortasında koşmaya başladı.” Bu cümlede ana yüklem “başladı”dır. “Görünce” zarf-fiili zaman, “bilemeyen” sıfat-fiili ise “çocuk” ismini niteleyen yan cümle kurar. “Koşmaya” isim-fiili ise “başladı” fiilinin tamamlayıcısıdır. Cümleyi “çocuk koşmaya başladı” biçiminde özetlediğinde, ana cümlenin iki ögeden oluştuğunu görürsün. Yan cümleler bu çekirdeğin çevresine yerleşmiştir.

Grup hangi öge olabilir?

• Özne: “Kitap okumak beni dinlendirir.”
• Nesne: “Kitap okumayı seviyorum.”
• Dolaylı tümleç: “Kitap okumaya zaman ayırdı.”
• Zarf tümleci: “Kitabı bitirince rahatladı.”
• Sıfat: “Dün bahçede koşan çocuk.”

Grup içinde sıralama nasıl işler?

Fiilimsi grubu, fiilimsinin yönettiği sözcüklerden oluşur. “Kitabı dün akşam bahçede okumak” ifadesinde fiilimsi “okumak”tır; “kitabı” nesne, “dün akşam” zaman, “bahçede” yer bildirir ve hepsi fiilimsize bağlıdır. Grubu belirlerken fiilimsize “ne, ne zaman, nerede?” sorularını sormak, hangi sözcüklerin gruba dahil olduğunu gösterir. Grup, cümlede tek bir öge gibi davranır; bu yüzden öge sorusu grubun tamamına sorulur.

Uzun cümlede öge bulma sırası

Uzun cümlelerde öge bulmak için sabit bir sıra izlemek gerekir: önce ana yüklemi bul, sonra ana cümlenin öznesini, ardından nesnesini ara. Yan cümleleri bu çekirdeğin dışında tut. “Dün bahçede koşan çocuk, annesini görünce durdu.” cümlesinde ana yüklem “durdu”, özne “çocuk”, nesne yoktur; “annesini görünce” ise zarf tümleci olan yan cümledir. Bu sıra, cümlenin kalabalığına rağmen doğru ögeyi bulmayı sağlar.

Grup ile yan cümle arasındaki fark

Fiilimsi grubu ile yan cümle çoğu zaman aynı şeyi anlatır; ancak fark, bakış açısındadır. Grup, öge sorularında kullanılan bir kavramdır; cümlenin hangi bölümünün bir öge olduğunu gösterir. Yan cümle ise fiilimsinin kurduğu cümleciktir; ana cümleye bağlı ikinci bir yargı taşır. “Kitabı okuyan çocuk” ifadesinde “kitabı okuyan” bir yan cümle, “kitabı okuyan çocuk” ise bir gruptur. Öge sorusunda gruba, yan cümle sorusunda fiilimsiye odaklanmak gerekir. İki kavramı birlikte kullanmak, soruların çoğunu çözer. Grup ve yan cümle ayrımı netleştiğinde öge soruları da kolaylaşır. Bu ayrımı bir kez kuran öğrenci, uzun cümlelerde kaybolmaz.

Sık yapılan 3 hata

1. Türü ekine bakmadan söylemek. “-an” sıfat-fiil, “-mak” isim-fiil, “-arak” zarf-fiildir.
2. Fiilimsi grubunu cümlenin ögesi olarak görmemek. “Kitap okumak” bir bütün olarak özne görevindedir.
3. Kalıcı adları fiilimsi saymak. “Dondurma, çakmak” artık bir varlığın adıdır.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Ekleri işaretle. Fiilimsi türünü belirle.
2. Grubu bul. Fiilimsi ve ona bağlı sözcükleri birlikte değerlendir.
3. Öge sorusunu sor. “Kim/ne, neyi/kimi, nereye/nerede, nasıl/ne zaman” sorularından uygun olanı sor.
4. Yan cümleyi ayır. Ana cümleyi ve yan cümleyi belirle.

Örnek çözüm

“Köyde her sabah erken kalkmak, hayvanları beslemek ve tarlaya gitmek zorundaydı. Bu zorluğa alışan çocuklar, akşam olunca hep birlikte oyun oynamanın keyfini çıkarırdı.” Bu parçada “kalkmak” ve “beslemek” isim-fiillerdir; birbirine bağlı sıralanmış ögeler olarak yüklem grubunu oluşturur. “Gitmek” isim-fiili de aynı gruptadır. “Alışan” sıfat-fiili “çocuklar” ismini niteleyen yan cümle, “oynamanın” isim-fiili ise “keyfini” ismini tamamlayan gruptur. Soru “Bu parçada fiilimsi grubu hangi görevdedir?” diye soruyorsa, grubun tamamına öge sorusu sormak gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Fiilimsi grubunu çalışmanın en iyi yolu, uzun cümleleri kısaltmaktır. Her gün bir gazete cümlesi al ve yan cümleleri çıkararak ana cümleyi yaz: “Kitabı okuyan çocuk uyudu.” → “Çocuk uyudu.” Bu kısaltma, ana cümleyi ve yan cümleyi net biçimde gösterir. Ardından yan cümleleri tekrar ekleyip grubun hangi ögeye dönüştüğünü incele. Testte yanlış yaptığın sorularda grubu mu, öge sorusunu mu kaçırdığını not et.

İlgili içerik

• 8. Sınıf Fiilimsiler Testleri (18 test)
• 8. Sınıf Fiilimsiler Testi-3
• 8. Sınıf Fiilimsiler Testi-6
• 8. Sınıf Cümlenin Ögeleri Testleri
• Fiilimsiler Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 29 Ekim 2026