8. Sınıf Fiilimsiler Testi-3

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 8. sınıf Türkçe dersi fiilimsiler konusunun cümledeki görevler bölümünü ölçer. Fiilimsi, fiil kökünden türemiş olsa da cümlede isim, sıfat ya da zarf gibi davranır; bu yüzden görevini belirlemek, türünü belirlemekle yakından ilişkilidir. “Okumak güzeldir.” cümlesinde isim-fiil özne, “okunacak kitap” ifadesinde sıfat-fiil sıfat, “koşarak geldi” cümlesinde zarf-fiil zarf tümleci görevindedir. Aşağıda testin hangi becerileri ölçtüğünü, görevlerin nasıl bulunduğunu, sık yapılan hataları ve dört adımlı çözüm yolunu bulacaksın.

Kazanım

Fiilimsi gruplarının cümlede özne, nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci, sıfat ve yüklem görevinde kullanıldığını belirler; yan cümleyi ana cümleden ayırır. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Özne ve nesne: Fiilimsi grubunun cümlede özne veya nesne görevinde kullanılmasını belirleme.
• Tümleçler: Fiilimsi grubunun dolaylı tümleç veya zarf tümleci olarak kullanılmasını ayırt etme.
• Sıfat görevi: Sıfat-fiilin bir ismi niteleyerek sıfat tamlaması kurmasını fark etme.
• Yüklem görevi: Ek-fiil alan fiilimsinin yüklem olabileceğini belirleme.

Fiilimsilerin cümledeki görevleri: kısa hatırlatma

İsim-fiiller cümlede isim gibi davranır ve isimle ilgili bütün görevleri üstlenebilir. “Kitap okumak insanı geliştirir.” cümlesinde “okumak” öznedir; “Koşmayı seviyorum.” cümlesinde “koşmayı” nesnedir; “Okumaya zaman ayırdı.” cümlesinde “okumaya” dolaylı tümleçtir. Bu üç cümlede de aynı türde bir fiilimsi vardır; değişen, cümledeki görevdir. Görevi bulmak için yükleme soru sormak gerekir: “Ne?”, “Neyi?”, “Neye?”

Sıfat-fiiller ise bir ismi niteler ve o isimle birlikte sıfat tamlaması kurar. “Okuyan çocuk”, “okunacak kitap”, “tanıdık yüz” ifadelerinde sıfat-fiiller ismi niteler. “Okunan kitap ilgi gördü.” cümlesinde “okunan” sıfat-fiili “kitap” ismini niteler; cümlenin öznesi ise “okunan kitap” tamlamasıdır. Sıfat-fiilin görevi, kendisinden sonra gelen ismi nitelemektir; bu yüzden sıfat-fiil sorularında hemen yanındaki isme bakmak gerekir.

Zarf-fiiller cümlede zarf tümleci görevindedir ve yüklemin nasıl, ne zaman, hangi şartla yapıldığını anlatır. “Koşarak geldi.” cümlesinde “koşarak” nasıl sorusunun cevabıdır; “Gelince haber ver.” cümlesinde “gelince” ne zaman sorusuna cevap verir; “Çalışmadan kazanılmaz.” cümlesinde “çalışmadan” hangi şartla sorusunu yanıtlar. Zarf-fiillerin hepsi zarf tümleci görevindedir; ancak anlamları farklıdır: durum, zaman, sebep, şart.

Görev–soru tablosu

• Özne: “Ne?” — “Okumak güzeldir.”
• Nesne: “Neyi/Kimi?” — “Okumayı seviyorum.”
• Dolaylı tümleç: “Neye/Kime?” — “Okumaya zaman ayırdı.”
• Zarf tümleci: “Nasıl/Ne zaman?” — “Koşarak geldi.”
• Sıfat: Hangi ismi niteliyor? — “Okuyan çocuk”.
• Yüklem: “En büyük hayali okumaktı.”
• Dikkat: Aynı fiilimsi, cümledeki soruya göre farklı görev alabilir.

Fiilimsi grubu nedir?

Fiilimsi çoğu zaman tek başına değil, kendine bağlı sözcüklerle birlikte bir grup oluşturur. “Kitabı dün akşam okumak” ifadesinde “kitabı” ve “dün akşam” sözcükleri fiilimsize bağlıdır; grup bütün olarak cümlede bir öge görevini üstlenir. “Kitabı dün akşam okumak beni yordu.” cümlesinde özne, yalnızca “okumak” değil, “kitabı dün akşam okumak” grubudur. Bu yüzden fiilimsi sorularında yalnızca sözcüğe değil, grubun tamamına bakmak gerekir.

Yüklem olan fiilimsi

Fiilimsiler ek-fiil aldıklarında yüklem olabilir: “En büyük hayali okumaktı.”, “Görünen, herkesin susmasıydı.” Bu cümlelerde “okumaktı” ve “susmasıydı” sözcükleri ek-fiil almış isim-fiillerdir ve yüklem görevindedir. Yüklem olan fiilimsi, cümlenin temel yargısını taşıdığı için artık yan cümle değil, ana cümle yüklemi sayılır. Bu ayrım, “fiilimsi yan cümle kurar” kuralının bir istisnası gibi görünse de kuralın doğal bir sonucudur.

Özne mi, nesne mi?

Fiilimsi grubunun görevini belirlerken en çok karıştırılan ayrım özne ile nesne arasındadır. “Kitap okumak beni dinlendirir.” cümlesinde “kitap okumak” öznedir; yükleme “Ne dinlendirir?” değil, “Neyi dinlendirir?” sorusu sorulduğunda cevap “beni”dir. “Kitap okumayı seviyorum.” cümlesinde ise “kitap okumayı” nesnedir; “Neyi seviyorum?” sorusunun cevabıdır. Ayrım, sorunun yükleme nasıl sorulduğunda saklıdır: “Ne?” sorusu özneyi, “Neyi?” sorusu nesneyi bulur.

Fiilimsi grubunu bulma

Fiilimsi grubu, fiilimsiyle ona bağlı sözcüklerin oluşturduğu bütündür. “Dün akşam bahçede koşan çocuk” ifadesinde “koşan” fiilimsi, “dün akşam” ve “bahçede” ise ona bağlı sözcüklerdir; grup bütün olarak “çocuk” ismini niteler. Görev sorularında grubun tamamını işaretlemek, yalnızca fiilimsiye bakmaktan daha doğru sonuç verir. “Dün akşam bahçede koşan çocuk yoruldu.” cümlesinde özne, “çocuk” sözcüğüdür; “koşan” ise onu niteleyen yan cümledir. Bu ayrımı görmek, “yan cümle ana cümlenin ögesi midir?” sorusunu da yanıtlar. Yan cümle, ana cümlenin ögesi olan bir cümleciktir; ondan bağımsız değildir. Bu yüzden yan cümleyi ana cümleden ayrı bir cümle gibi düşünmemek gerekir.

Sık yapılan 3 hata

1. Fiilimsi grubunu cümlenin ögesi olarak görmemek. “Kitap okumak” bir bütün olarak özne görevindedir; yalnızca “okumak” sözcüğüne bakmak yanıltır.
2. Yan cümleyi ana cümle sanmak. “Kitabı okuyan çocuk uyudu.” cümlesinde asıl yargı “uyudu”dur; “okuyan” yan cümle kurar.
3. Fiilimsinin yüklem olmasını göz ardı etmek. Ek-fiil alan fiilimsi yüklem olabilir: “En büyük hayali okumaktı.”

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Ana yüklemi bul. Cümlenin temel yargısını taşıyan yüklemi belirle.
2. Fiilimsi grubunu bul. Fiilimsi ve ona bağlı sözcüklerden oluşan grubu işaretle.
3. Öge sorusunu sor. Gruba “kim/ne, neyi/kimi, nereye/nerede, nasıl/ne zaman” sorularından uygun olanı sor.
4. Yan cümleyi ayır. Fiilimsinin kurduğu yan cümleyi ana cümleden ayırarak görevini belirle.

Örnek çözüm

“Sabah erkenden yürümek, insanı güne hazırlar. Yürürken çevresini gözlemleyenler, şehrin sessizliğini fark eder. Bu sessizliği dinlemek ise ayrı bir keyiftir.” Bu parçada “yürümek” isim-fiili özne görevindedir; “insanı güne hazırlar” yükleminin neyi hazırladığı değil, neyin hazırladığı sorulur. “Yürürken” zarf-fiili, “gözlemleyenler” ise adlaşmış sıfat-fiildir ve özne görevindedir. “Dinlemek” isim-fiili ise “ayrı bir keyiftir” yükleminin öznesidir. Soru “Bu parçada fiilimsi hangi görevde kullanılmıştır?” diye soruyorsa, her fiilimsi için tek tek soru sormak gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Görev belirleme, cümleleri ögelerine ayırarak çalışıldığında hızla gelişir. Her gün beş cümle yaz ve içindeki fiilimsileri işaretle; her biri için “hangi soruya cevap veriyor?” diye sor. Ardından aynı fiilimsiyi farklı görevlerde kullan: “Okumak güzeldir.” (özne), “Okumayı seviyorum.” (nesne), “Okumaya zaman ayırdı.” (dolaylı tümleç). Bu üçlü, görevlerin nasıl değiştiğini gösterir. Testte yanlış yaptığın sorularda grubu mu, görevi mi kaçırdığını not et.

İlgili içerik

• 8. Sınıf Fiilimsiler Testleri (18 test)
• 8. Sınıf Fiilimsiler Testi-1
• 8. Sınıf Fiilimsiler Testi-2
• 8. Sınıf Cümlenin Ögeleri Testleri
• Fiilimsiler Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 29 Ekim 2026