8. Sınıf Zarf Fiil Testi-2

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 8. sınıf Türkçe dersi fiilimsiler konusunda zarf-fiillerin anlam ilişkilerini ölçer. Zarf-fiil yalnızca “nasıl” sorusuna cevap vermez; “-ince” zaman ya da neden, “-madan” olumsuz süreç, “-dıkça” artış, “-ıp” sıralama, “-ken” süreklilik bildirir. Bu anlamlar, cümlenin yüklemiyle kurulan ilişkiyi belirler. Aşağıda zarf-fiil eklerinin anlam işlevlerini, grup kurmayı ve isim köküne gelen “-ken” tuzağını bulacaksın.

Kazanım

Zarf-fiil eklerinin cümleye kattığı anlam ilişkilerini (zaman, neden, durum, artış, sıralama) belirler; isim köküne gelen “-ken”i zarf-fiilden ayırır. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Anlam ilişkisi: Zarf-fiilin zaman, neden, durum, artış bildirdiğini ayırma.
• Grup kurma: Zarf-fiile bağlı ögelerle oluşan grubu tanıma.
• İsim kökü: “Çocukken, hastayken” gibi yapıların zarf-fiil olmadığını görme.
• Tür ayrımı: Zarf-fiili isim-fiil ve sıfat-fiilden ayırma.

Eklerin anlam işlevleri

“-ince/-ınca” eki çoğu zaman zaman bildirir: “Gelince haber ver.” Bazı cümlelerde neden anlamı da katar: “Sınavı kazanınca sevindi.” “-madan/-meden” olumsuz bir süreci anlatır: “Bakmadan aldı.” “-dıkça/-dikçe” artış ve süreklilik bildirir: “Bekledikçe sabırsızlanıyordu.” “-arak/-erek” durum bildirir: “Gülerek yanıtladı.” “-ıp/-ip” sıralama kurar: “Gidip sordu.”

“-ken” eki süreklilik bildirir: “Yürürken düşündü.” Ancak bu ek yalnızca fiil köküne gelirse zarf-fiil olur. “Çocukken burada oynardık.” cümlesinde “çocukken” isim köküne gelmiştir ve zarf-fiil değildir. Bu ayrım, zarf-fiil sorularında en sık karşılaşılan tuzaktır.

Zarf-fiil grubu

Zarf-fiil, kendisine bağlı ögelerle bir grup oluşturabilir: “sabah erkenden yola çıkarak”, “hiç kimseye haber vermeden”. Bu gruplar, yüklemin nasıl, ne zaman ya da hangi şartla yapıldığını anlatır. Grubu bulmak için zarf-fiile soru sormak gerekir: “Nasıl çıkarak?” → “sabah erkenden”. Grup, cümlenin zarf tümleci olur.

Zarf-fiil ile sıfat-fiili ayırmak

• Zarf-fiil: “Koşarak geldi.” → yüklemi etkiler.
• Sıfat-fiil: “Koşan çocuk.” → ismi niteler.
• İsim-fiil: “Koşmak güzeldir.” → isim görevindedir.
• Ölçüt: Sözcük hangi sözcüğü etkiliyor?

Zarf-fiilin cümledeki yeri

Zarf-fiil cümlenin başında, ortasında ya da sonunda yer alabilir: “Koşarak geldi.”, “Geldi koşarak.”, “Koşarak yanıma geldi.” Yeri değişse de işlevi aynıdır: yüklemi etkiler. Bu esneklik, zarf-fiili cümlede en sık kullanılan fiilimsi yapar.

Sık yapılan 3 hata

1. İsim köküne gelen “-ken”i zarf-fiil sanmak. “Hastayken” isim kökündendir; fiilimsi değildir.
2. Anlam ilişkisini görmemek. Aynı ek, cümleye göre zaman ya da neden bildirebilir.
3. Grubu bölmek. Zarf-fiile bağlı ögeler grubun parçasıdır; ayrı öge sayılmaz.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Eki bul. “-ken, -ince, -madan, -dıkça, -arak, -ıp” hangisi var?
2. Kökü kontrol et. Fiil mi, isim mi? İsimse zarf-fiil değildir.
3. Anlamı belirle. Zaman, neden, durum, artış mı?
4. Görevi belirle. Yüklemi mi etkiliyor, ismi mi niteliyor?

Örnek çözüm

“Sabah erkenden kalkıp yola çıktı. Yolda yürürken eski bir arkadaşına rastladı. Onu görünce çok sevindi ve koşarak yanına gitti.” Bu parçada “kalkıp” sıralama, “yürürken” süreklilik, “görünce” neden, “koşarak” durum bildiren zarf-fiillerdir. “Yola çıktı” ve “gitti” ise çekimli fiillerdir. Soru “Bu parçada zarf-fiil hangi anlamı katmıştır?” diye soruyorsa, ekin cümleye kattığı ilişkiye bakmak gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Aynı fiili farklı zarf-fiil ekleriyle kullan: “gelirken, gelince, gelmeden, geldikçe, gelerek, gelip”. Her birini bir cümlede kullan ve cümlenin hangi anlamı kazandığını yaz. Ardından isim köküne “-ken” getirip karşılaştır: “çocukken, hastayken”. Bu karşılaştırma, tuzağı kalıcı olarak kapatır.

İlgili içerik

• 8. Sınıf Fiilimsiler Testleri (18 test)
• 8. Sınıf Zarf Fiil Testi-1
• 8. Sınıf İsim Fiil Testi-2
• 8. Sınıf Türkçe Testleri

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026