6. Sınıf Kök ve Ek Bilgisi Testi-5

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 6. sınıf Türkçe dersi kök ve ek bilgisi konusunun uygulama bölümünü ölçer. Testte sözcüklerin kök ve eklerine ayrılması, ek türlerinin belirlenmesi ve yapı çözümlemesi sorulur. “Kitaplığımızdan” sözcüğü “kitap + lık + ımız + dan” biçiminde çözümlenir. Aşağıda yapı çözümleme yollarını ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Sözcükleri kök ve eklerine ayırır; eklerin türünü belirleyerek sözcüğün yapısını açıklar. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Kök bulma: Anlamlı en küçük parçayı belirleme.
• Ek ayırma: Ekleri sırayla çıkarma.
• Tür belirleme: Yapım mı, çekim mi?
• Yapı: Kök ve ekleri birlikte gösterme.

Yapı çözümlemesi nedir?

Yapı çözümlemesi, bir sözcüğü kök ve eklerine ayırma işidir. Bu işlem, sondan başa doğru yapılır. “Kitaplığımızdan” sözcüğünde önce “-dan” ayrılır, sonra “-ımız”, ardından “-lık” ayrılır; geriye “kitap” kökü kalır. Bu yöntem, eklerin türünü de gösterir.

Ek türlerini belirleme

“-lık” eki yapım ekidir; yeni sözcük türetir. “-ımız” iyelik, “-dan” ayrılma hâl ekidir; bunlar çekim ekidir. Eklerin türünü belirlemek için yeni sözcük türetip türetmediğine bakmak gerekir. Bu ayrım, yapı sorularının temelidir.

Örnekler ve ölçütler

• “Ev-ler”: çekim (çoğul).
• “Ev-lik”: yapım (isimden isim).
• “Gel-di”: çekim (zaman).
• Ölçüt: Yeni sözcük doğmuş mu?
• Ölçüt: Eklerin sırası korunmuş mu?

Eklerin sırası

Türkçede yapım eki köke daha yakındır; çekim ekleri sonra gelir. “Göz-lük-çü-ler” sözcüğünde “-lük” ve “-çü” yapım, “-ler” çekim ekidir. Bu sıra, yapı çözümlemesini kolaylaştırır ve eklerin türünü sezdirir.

Çözümleme örnekleri

“Ev-ler-imiz-den” üç çekim eki alır. “Kitap-lık-tan” bir yapım, bir çekim eki içerir. “Gel-iş-tir-di” ise iki yapım ve bir çekim eki içerir. Bu örnekler, eklerin sırasını ve türünü gösterir.

Sık yapılan 3 hata

1. Kökü yanlış bulmak. Anlamlı en küçük parça köktür.
2. Ekleri sırasız ayırmak. Yapı karışır.
3. Ek türünü atlamak. Yapım ve çekim karıştırılır.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Sondan başla. Ekleri tek tek çıkar.
2. Kökü doğrula. Kalan parça anlamlı mı?
3. Türleri belirle. Yapım mı, çekim mi?
4. Yapıyı yaz. Kök + ekler biçiminde göster.

Örnek çözüm

“Kitaplığımızdan bir kitap aldım. Gözlükçüye uğradık. Bahçedeki ağaçlar yeşerdi.” Bu parçada “kitap-lık-ımız-dan” çözümlenir. “Göz-lük-çü” iki yapım eki alır. Soru “Bu sözcük kaç ek almıştır?” diye soruyorsa, ekleri tek tek saymak gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün on sözcük yaz; kök ve eklerine ayır, eklerin türünü belirt. Bu alıştırma, yapı çözümlemesini geliştirir. Bu alıştırmayı kısa tutmak, öğrenilen kuralın kalıcı olmasını ve sınavda hatırlanmasını sağlar.

İlgili içerik

• 6. Sınıf Kök ve Ek Bilgisi Testleri
• 6. Sınıf Kök ve Ek Bilgisi Testi-4
• 6. Sınıf Kök ve Ek Bilgisi Testi-6
• 6. Sınıf Kök ve Ek Bilgisi Konu Anlatımı

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026