6. Sınıf Kök ve Ek Bilgisi Testi-8

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 6. sınıf Türkçe dersi kök ve ek bilgisi konusunun ek türlerini ayırt etme bölümünü ölçer. Testte eklerin yapım mı çekim mi olduğu, hangi görevi üstlendiği ve sözcüğe ne kattığı sorulur. “-lık” yapım, “-lar” çekim ekidir. Aşağıda ek türlerini ayırt etme yollarını ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Yapım ve çekim eklerini ayırt eder; eklerin sözcüğe kattığı anlamı ve görevi açıklar. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Yapım eki: Yeni sözcük türeten ekleri tanıma.
• Çekim eki: Görev ve zaman bildiren ekleri belirleme.
• Test: Yeni sözcük doğmuş mu?
• Anlam: Ekin sözcüğe kattığı anlamı açıklama.

Yapım eki testi

Bir ekin yapım eki olup olmadığını anlamanın yolu, eki çıkarmaktır. “Kitaplık” sözcüğünden “-lık” çıkarıldığında “kitap” kalır; “kitaplık” ayrı bir kavramdır. Yeni sözcük doğduysa ek yapım ekidir. Bu test, ayrımı hızla gösterir.

Çekim eki testi

Çekim eki çıkarıldığında sözcük aynı kavramı anlatmaya devam eder: “kitap-lar” → “kitap”. “-lar” yalnızca çokluk bildirmiştir; yeni sözcük türetmemiştir. Bu yüzden çekim ekidir. Çekim ekleri sözcüğün görevini belirtir.

Örnekler ve ölçütler

• Yapım: “göz-lük”.
• Çekim: “göz-ler”.
• Yapım: “gel-iş”.
• Ölçüt: Yeni kavram doğmuş mu?
• Ölçüt: Ek çıkarılınca anlam korunuyor mu?

Eklerin anlam katkısı

Yapım ekleri sözcüğe yeni anlam katar: “kitap” → “kitaplık” (kitap konulan yer). Çekim ekleri ise görev bildirir: “kitapta” (bulunma). Bu fark, eklerin işlevini anlamayı sağlar ve sorularda belirleyicidir.

Ek türlerini pekiştirme

“Ev-lik” yapım, “ev-ler” çekim eki alır. “Gel-iş” yapım, “gel-di” çekim ekidir. Bu dört örnek, ek türlerini ayırt etmenin kısa yolunu gösterir: yeni kavram doğduysa yapım eki vardır.

Sık yapılan 3 hata

1. Çekim ekini yapım sanmak. “-lar” çekim ekidir.
2. Yapım ekini atlamak. “-lık” yeni sözcük türetir.
3. Ekleri çıkarmadan karar vermek. Test yapılmalıdır.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Eki çıkar. Sözcükten ayır.
2. Anlamı kontrol et. Yeni kavram doğmuş mu?
3. Türü belirle. Yapım mı, çekim mi?
4. Katkıyı yaz. Ek sözcüğe ne katmış?

Örnek çözüm

“Kitaplıktan bir kitap aldık. Kitaplar masada duruyordu. Gözlüğünü taktı.” Bu parçada “kitap-lık” yapım, “kitap-lar” çekim ekidir. “Göz-lük” de yapım ekidir. Soru “Bu parçada hangi sözcük yapım eki almıştır?” diye soruyorsa, yeni kavram türeten eki işaretlemek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün on ekli sözcük yaz; eki çıkarıp yeni kavram doğup doğmadığını kontrol et. Ardından türünü belirt. Bu alıştırma, ayrımı pekiştirir. Çalışmayı sesli yapmak, cümlenin akışını duymayı ve duraklama yerlerini sezmeyi kolaylaştırır.

İlgili içerik

• 6. Sınıf Kök ve Ek Bilgisi Testleri
• 6. Sınıf Kök ve Ek Bilgisi Testi-7
• 6. Sınıf Kök ve Ek Bilgisi Testi-3
• 6. Sınıf Kök ve Ek Bilgisi Konu Anlatımı

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026