8. Sınıf Fiilimsiler Testi-7

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 8. sınıf Türkçe dersi fiilimsiler konusunun genel tekrarını ölçer. Genel tekrar testleri, tür ayrımını, cümledeki görevi, adlaşmayı ve kalıcı adları aynı soru içinde birleştirir. Bu yüzden başarı, tanım ezberinden çok hızlı sınıflandırmaya bağlıdır: Önce eki bul, sonra cümledeki görevi belirle, en son adlaşma ve kalıcı ad testini uygula. Aşağıda testin hangi becerileri ölçtüğünü, üç türü tanıma yolunu, sık yapılan hataları ve dört adımlı çözüm yolunu bulacaksın.

Kazanım

Fiilimsilerin türlerini, eklerini, cümledeki görevlerini ve kalıcı adlarla ilişkisini bütünleşik olarak değerlendirir. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Tür ayrımı: İsim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil eklerini ayırt etme.
• Cümledeki görev: Fiilimsinin özne, nesne, tümleç, sıfat veya yüklem görevini belirleme.
• Adlaşma ve kalıcı ad: Adlaşmış sıfat-fiilleri ve kalıcı adları ayırma.
• Yan cümle: Fiilimsinin kurduğu yan cümleyi ana cümleden ayırma.

Fiilimsiler: genel hatırlatma

Fiilimsiler, fiil kökünden türeyip cümlede isim, sıfat ya da zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir. İsim-fiil “-ma/-me, -ış/-iş, -mak/-mek” ekleriyle kurulur: “Okumak güzeldir.” Sıfat-fiil “-an/-en, -acak/-ecek, -mış/-miş, -dık/-dik, -ar/-er, -mez/-maz” ekleriyle ismi niteler: “Koşan çocuk.” Zarf-fiil “-ken, -ınca/-ince, -arak/-erek, -ıp/-ip, -madan/-meden, -dıkça/-dikçe” ekleriyle yüklemi etkiler: “Koşarak geldi.”

Fiilimsiler yan cümle kurar; ek-fiil aldıklarında yüklem olabilir. “Gelenler” gibi isim düşmüş yapılar adlaşmış sıfat-fiildir. “Dondurma, çakmak, uçurtma” ise kalıcı adlardır ve fiilimsi sayılmaz. Bu dört bilgi — tür, görev, adlaşma, kalıcı ad — genel tekrar testlerinin neredeyse tamamını kapsar.

Üç türü tek bakışta tanı

• İsim-fiil: İsim gibi kullanılır — “Okumak güzeldir.”
• Sıfat-fiil: İsmi niteler — “Koşan çocuk.”
• Zarf-fiil: Yüklemi etkiler — “Koşarak geldi.”
• Adlaşmış sıfat-fiil: İsim düşmüş — “Gelenler.”
• Kalıcı ad: Fiilimsi değil — “Dondurma.”

Soru tipleri ve çözüm sırası

Genel tekrar testlerinde üç soru tipi sık çıkar: “Bu sözcük hangi tür fiilimsidir?”, “Bu cümlede fiilimsi hangi görevdedir?” ve “Aşağıdakilerden hangisi fiilimsi değildir?” Üçünde de izlenecek sıra aynıdır: eki bul, görevi belirle, adlaşma ve kalıcı ad testini uygula. Ekten göreve geçmek, görevden eke geçmekten daha güvenlidir; çünkü aynı ek farklı görevlerde kullanılabilir.

Sınavda üç tuzak

Birinci tuzak, kalıcı adları fiilimsi sanmaktır; “dondurma, çakmak, uçurtma” sözcükleri ek almış görünse de varlık adıdır. İkinci tuzak, adlaşmış sıfat-fiili düz isim saymaktır; “gelenler” sözcüğü isim gibi görünse de fiilimsi kimliğini korur. Üçüncü tuzak ise yan cümleyi ana cümle sanmaktır; “Koşan çocuk yoruldu.” cümlesinde asıl yargı “yoruldu”dur. Bu üç tuzağı bilmek, seçenekleri hızla daraltmanı sağlar.

Zaman planı

Yirmi soruluk bir fiilimsi testi için ortalama yirmi dakika yeterlidir. İlk on soru genellikle tek sözcüklük tür sorularıdır; bunları hızlı geçmek gerekir. Cümle içinde görev soran sorular ise dikkat gerektirir; bu soruları testin ortasında çözmek daha verimlidir. Emin olamadığın soruları işaretleyip geç; testin sonunda geri döndüğünde eki yeniden görmek çoğu zaman doğru cevabı verir.

Beş maddeyle hızlı tekrar

• Ek: “-mak” isim, “-an” sıfat, “-arak” zarf fiilidir.
• Görev: İsim-fiil özne/nesne, sıfat-fiil niteleyici, zarf-fiil zarf olur.
• Adlaşma: İsim düşmüşse sıfat-fiil adlaşmıştır.
• Kalıcı ad: “Dondurma, çakmak” fiilimsi değildir.
• Yüklem: Ek-fiil alan fiilimsi yüklem olur.

Yanlış analizi nasıl yapılır?

Test bittikten sonra yanlışlarını üç gruba ayır: tür hatası, görev hatası ve adlaşma–kalıcı ad hatası. Tür hatası, eki yanlış okumaktan doğar; görev hatası, cümlede soru sormamaktan; adlaşma hatası ise ismin düşüp düşmediğini kontrol etmemekten kaynaklanır. Hangi grupta daha çok hata varsa çalışmayı o gruba yoğunlaştır. Bu analiz, hangi konuyu tekrar etmen gerektiğini tahminle değil kanıtla gösterir.

Soru tiplerinde tuzaklar

“Hangisi fiilimsi değildir?” tipi sorularda, seçeneklerin çoğu fiilimsi, bir tanesi kalıcı addır; bu yüzden her seçeneğe kalıcı ad testini uygulamak gerekir. “Bu cümlede kaç fiilimsi vardır?” tipi sorularda, aynı sözcük hem fiilimsi hem başka bir görevde olabilir; sözcükleri tek tek işaretlemek gerekir. “Fiilimsi hangi görevdedir?” tipi sorularda ise türü değil, cümledeki işi sorulur. Bu üç tipi ayırmak, soruları doğru okumanın ilk adımıdır.

Üç türün ortak noktası

Üç fiilimsi türü de fiil kökünden türer ve tam bir yargı bildirmez; yan cümle kurarlar. Aralarındaki fark, cümlede üstlendikleri görevdir: isim-fiil isim, sıfat-fiil sıfat, zarf-fiil zarf gibi davranır. Bu ortak noktayı bilmek, “fiilimsi midir?” sorusunu hızla cevaplamayı sağlar: Sözcük fiil kökünden türemiş ve tam yargı bildirmiyorsa fiilimsi olabilir. Ardından türünü belirlemek için eke bakılır. Bu sıra, genel tekrar testlerinde hız kazandırır.

Sık yapılan 3 hata

1. Türleri ekine bakmadan söylemek. “-an” sıfat-fiil, “-mak” isim-fiil, “-arak” zarf-fiildir.
2. Kalıcı adları fiilimsi saymak. “Dondurma, çakmak” sözcükleri artık bir varlığın adıdır.
3. Yan cümleyi ana cümle sanmak. “Koşan çocuk yoruldu.” cümlesinde asıl yargı “yoruldu”dur.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Ekleri işaretle. Hangi fiilimsi türüne ait olduğunu belirle.
2. Görevini bul. İsim, sıfat, zarf veya yüklem mi?
3. Adlaşma ve kalıcı ad testini yap. İsim düşmüş mü, sözcük varlık adı mı?
4. Ana cümleyi belirle. Yan cümleyi ana cümleden ayır.

Örnek çözüm

“Sabah erken kalkmak, günün en zor işiydi. Kahvaltıyı hazırlayan anne, çocuklarını uyandırmaya çalıştı. Okula gitmek için acele eden çocuklar, kapıda ayakkabılarını giydi.” Bu parçada “kalkmak” ve “gitmek” isim-fiildir; biri özne, diğeri amaç bildiren yan cümle içinde görev alır. “Hazırlayan” ve “eden” sıfat-fiildir; isimleri niteler. “Uyandırmaya” isim-fiili dolaylı tümleç görevindedir. Soru “Bu parçada hangi sözcük sıfat-fiildir?” diye soruyorsa, ismi niteleyen fiilimsileri aramak gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Genel tekrar testine hazırlanırken üç türü ve iki özel durumu tek kâğıda yaz: isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil, adlaşmış sıfat-fiil, kalıcı ad. Her biri için iki örnek cümle kur. Ardından aynı fiili üç türde kullan: “okumak, okuyan, okuyarak”. Bu üçlü, eklerin işlevini gösterir. Testte yanlış yaptığın sorularda eki mi, görevi mi karıştırdığını not et; hataların çoğu adlaşma ve kalıcı ad ayrımında toplanır.

İlgili içerik

• 8. Sınıf Fiilimsiler Testleri (18 test)
• 8. Sınıf Fiilimsiler Testi-1
• 8. Sınıf Fiilimsiler Testi-6
• 8. Sınıf Türkçe Testleri
• Fiilimsiler Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 29 Ekim 2026