7. Sınıf Fiillerde Kip ve Kişi Testi-4

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 7. sınıf Türkçe dersi fiillerde kip ve kişi konusunun kip kayması boyutunu ölçer. Kip kayması, bir kipin başka bir kipin anlamında kullanılmasıdır: “Yarın sabah erken kalkıyoruz.” cümlesinde şimdiki zaman eki gelecek zaman anlamı taşır. Günlük dilde sık görülen bu kullanım, sınavda özel olarak sorulur. Aşağıda kip kayması türlerini, anlam-zaman ilişkisini ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Kip kaymasını tanır; fiilin ekine değil, cümlenin zaman anlamına bakarak kipin gerçek işlevini belirler. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Kip kayması: Şimdiki zaman ekinin gelecek anlamı taşıması.
• Zaman anlamı: Cümlenin hangi zamanı anlattığını belirleme.
• Ek-anlam farkı: Ek ile anlamın çeliştiğini görme.
• Düzeltme: Kip kaymasını giderecek biçimi seçme.

Kip kayması nedir?

Kip kayması, fiilin aldığı kip ekinin cümlenin anlamıyla örtüşmemesidir. “Yarın sabah erken kalkıyoruz.” cümlesinde “-yor” şimdiki zaman ekidir; ancak cümle gelecek zamanı anlatır. “Her gün erken kalkıyorum.” cümlesinde ise ek ile anlam örtüşür. Bu fark, kip kaymasının temelidir.

Yaygın kip kaymaları

Şimdiki zaman eki gelecek anlamı taşıyabilir: “Yarın geliyorum.” Gelecek zaman eki ise emir anlamı taşıyabilir: “Bunu yapacaksın!” Geçmiş zaman eki bazen şart anlamı verir: “Bir gün geldi mi kimse duramaz.” Bu kullanımlar, günlük dilde doğal karşılanır; ancak sınavda “kip kayması” olarak işaretlenir.

Ek-anlam ilişkisi

• Ek: “-yor” → şimdiki zaman.
• Anlam: “Yarın” → gelecek zaman.
• Sonuç: Ek ile anlam çelişiyor → kip kayması.
• Ölçüt: Cümle hangi zamanı anlatıyor?
• Ölçüt: Zaman zarfı ekten farklı mı?
• Not: Kip kayması bozukluk sayılmaz.
• Not: “Yarın” gibi zarflar ipucudur.

Sınav tuzakları

Birinci tuzak, ekine bakıp cümlenin zamanını yanlış belirlemektir. İkinci tuzak, kip kaymasını anlatım bozukluğu sanmaktır; kip kayması bir kullanım özelliğidir, bozukluk değildir. Üçüncü tuzak ise zaman zarfını görmezden gelmektir; “yarın, yarın sabah” gibi ifadeler anlamı belirler.

Kip kayması anlatım bozukluğu mudur?

Kip kayması, dilin doğal kullanımında sık görülür ve anlatım bozukluğu sayılmaz. “Yarın geliyorum.” cümlesi günlük dilde kusursuzdur. Ancak sınavda “kip kayması” olarak adlandırılır ve ek ile anlam arasındaki fark sorulur. Bu ayrımı bilmek, soruları doğru okumayı sağlar.

Sık yapılan 3 hata

1. Yalnızca eke bakmak. Cümlenin zaman anlamı ekten farklı olabilir.
2. Zaman zarfını atlamak. “Yarın” gibi ifadeler belirleyicidir.
3. Kip kaymasını bozukluk sanmak. Bu bir kullanım özelliğidir.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Ekini bul. Hangi kip eki var?
2. Zaman zarfını bul. “Yarın, dün, şimdi” var mı?
3. Anlamı belirle. Cümle hangi zamanı anlatıyor?
4. Karşılaştır. Ek ile anlam örtüşüyor mu?

Örnek çözüm

“Yarın sabah erken kalkıyoruz. Otobüs saat yedide kalkacak. Akşamüstü köye varıyoruz.” Bu parçada “kalkıyoruz” ve “varıyoruz” şimdiki zaman eki taşır; ancak cümleler gelecek zamanı anlatır. “Kalkacak” ise gelecek zaman ekidir ve anlamla örtüşür. Soru “Bu parçada hangi cümlede kip kayması vardır?” diye soruyorsa, ek ile zaman zarfı çelişen cümleleri işaretlemek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün üç cümle yaz; birinde kip kayması olsun, ikisinde ek ile anlam örtüşsün. Ardından cümleleri karıştırıp kayma olanları bul. Bu alıştırma, ek-anlam ilişkisini sezmeyi sağlar. Çalışmayı sesli yapmak, cümlenin akışını duymayı ve duraklama yerlerini sezmeyi kolaylaştırır.

İlgili içerik

• 7. Sınıf Fiillerde Kip ve Kişi Testleri
• 7. Sınıf Fiillerde Kip ve Kişi Testi-1
• 7. Sınıf Fiillerde Kip ve Kişi Testi-5
• 7. sınıf fiiller konu anlatımı

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026