7. Sınıf Fiillerde Kip ve Kişi Testi-3

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 7. sınıf Türkçe dersi fiillerde kip ve kişi konusunun dilek kipleri bölümünü ölçer. Dilek kipleri zaman bildirmez; istek, emir, gereklilik ve şart anlatır. “Gelmeliyim” gereklilik, “gelsem” istek, “gelsem mi” soru-istek, “gel!” emir, “gelirse” şart bildirir. Bu kipler, haber kiplerinden farklı olarak “ne zaman?” sorusuna cevap vermez. Aşağıda dört dilek kipini, anlam inceliklerini ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Dilek kiplerini (gereklilik, istek, şart, emir) tanır; bu kiplerin zaman bildirmediğini açıklar ve haber kiplerinden ayırt eder. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Gereklilik: “-malı/-meli” ekinin anlamını belirleme.
• İstek: “-a/-e” ekinin dilek anlamını görme.
• Şart: “-sa/-se” ekinin koşul bildirmesini ayırma.
• Emir: Eksiz kipin kişiye göre çekimini tanıma.

Gereklilik kipi

“-malı/-meli” eki gereklilik bildirir: “Bugün ders çalışmalıyım.”, “Erken kalkmalısın.” Bu kip, eylemin yapılmasının gerekli olduğunu söyler; zaman bildirmez. “Çalışmalıyım” cümlesinde “ne zaman?” sorusuna cevap yoktur. Gereklilik kipi, çoğu zaman öğüt ve zorunluluk arasında bir anlam taşır.

İstek kipi

“-a/-e” eki istek bildirir: “Bir çay içsem.”, “Şimdi gitsek.” Bu kip, konuşanın arzusunu anlatır. İstek kipi çoğu zaman “keşke” ya da “belki” tonuyla birlikte kullanılır. “Gelseydim” gibi birleşik yapılarda ise ek fiille birlikte pişmanlık anlamı doğar.

Şart kipi

“-sa/-se” eki şart bildirir: “Vaktin varsa gel.”, “Çalışırsan kazanırsın.” Bu kip, bir eylemin gerçekleşmesini başka bir koşula bağlar. Şart kipi genellikle iki cümleli yapılarda görülür: “Gelirse konuşuruz.” Burada “gelirse” şart, “konuşuruz” sonuçtur.

Emir kipi

• 2. tekil: “Gel!” (eksiz)
• 3. tekil: “Gelsin.”
• 2. çoğul: “Gelin.”
• 3. çoğul: “Gelsinler.”

Haber kipinden farkı

Haber kipleri zaman bildirir; dilek kipleri bildirmez. “Geldi” görülen geçmiş zamanı, “geliyor” şimdiki zamanı gösterir. “Gelmeli” ise zaman değil gereklilik anlatır. Bu ayrımı yapmak için fiile “ne zaman?” sorusunu sormak yeterlidir: cevap alınıyorsa haber kipi, alınmıyorsa dilek kipidir.

Dilek kiplerinde kişi

Dilek kipleri de kişiyle çekimlenir: “gelmeliyim, gelmelisin, gelmeli”; “gelsem, gelsen, gelse”; “gelsin, gelsinler”. Emir kipinde ise birinci tekil ve birinci çoğul kişi yoktur. Bu çekim farkı, dilek kiplerinin kişi ekleriyle birlikte öğrenilmesini gerektirir.

Sık yapılan 3 hata

1. Dilek kipinde zaman aramak. “Gelmeli” cümlesinde zaman yoktur.
2. Şart kipini koşul cümlesiyle karıştırmak. “Gelirse” kip; “gelirse gelirim” cümledir.
3. Emir kipini eksiz sanmamak. “Gel!” çekiminde kip eki yoktur.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. “Ne zaman?” sorusunu sor. Cevap varsa haber kipi.
2. Eki belirle. “-malı, -a, -sa” hangisi var?
3. Anlamı yaz. Gereklilik mi, istek mi, şart mı?
4. Kişiyi kontrol et. Emir kipinde kişi ekle belirtilir.

Örnek çözüm

“Yarın erken kalkmalıyım. Hava güzelse yürüyüşe çıkarız. Keşke şimdi yola çıksak.” Bu parçada “kalkmalıyım” gereklilik, “güzelse” şart, “çıksak” istek kipidir. Üçünde de zaman yoktur; “ne zaman?” sorusu cevapsız kalır. “Çıkarız” ise geniş zaman kipindedir ve haber kipidir. Soru “Bu parçada hangi kip kullanılmıştır?” diye soruyorsa, her fiili ayrı değerlendirmek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün bir fiili dört dilek kipinde çekimle: “gelmeli, gele, gelse, gel”. Ardından her çekimi bir cümlede kullan ve anlamını yaz. Bu tablo, dilek kiplerinin zaman bildirmediğini somutlaştırır.

İlgili içerik

• 7. Sınıf Fiillerde Kip ve Kişi Testleri
• 7. Sınıf Fiillerde Kip ve Kişi Testi-1
• 7. Sınıf Fiillerde Kip ve Kişi Testi-2
• 7. sınıf fiiller konu anlatımı

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026