6. Sınıf Sözcükte Anlam Testi-2

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 6. sınıf Türkçe dersi sözcükte anlam konusunun deyim, atasözü ve kalıplaşmış ifadeler bölümünü ölçer. Deyimler mecaz anlam taşıyan kalıplaşmış gruplardır: “eli kulağında”, “ağzı açık kalmak”. Atasözleri ise öğüt veren kalıplaşmış yargılardır: “Ağaç yaşken eğilir.” Aşağıda bu ifadeleri tanıma ve anlamlandırma yollarını bulacaksın.

Kazanım

Deyim ve atasözlerini tanır; bu ifadelerin mecaz anlam taşıdığını açıklar ve cümlede doğru kullanır. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Deyim: Mecaz anlamlı kalıplaşmış grupları tanıma.
• Atasözü: Öğüt veren yargıları belirleme.
• Ayrım: İki türü karıştırmama.
• Anlam: İfadenin iletisini açıklama.

Deyimler

Deyimler, en az iki sözcükten oluşan ve kalıplaşmış mecaz anlamlı gruplardır: “eli kulağında”, “ağzı açık kalmak”, “göz atmak”. Bu gruplarda sözcükler değiştirilemez; anlam bütün olarak kazanılır. Deyimler durum anlatır, yargı bildirmez.

Atasözleri

Atasözleri, halk deneyiminden doğan ve öğüt veren kalıplaşmış yargılardır: “Ağaç yaşken eğilir.”, “Damlaya damlaya göl olur.” Bu sözler tam bir yargı bildirir ve cümle gibi kurulur. Atasözleri, uzun bir düşünceyi kısa yoldan anlatır.

Örnekler ve ölçütler

• Deyim: “Eli kulağında.”
• Deyim: “Ağzı açık kalmak.”
• Atasözü: “Ağaç yaşken eğilir.”
• Ölçüt: Yargı mı bildiriyor, durum mu anlatıyor?

Mecaz anlam

Deyimlerde sözcükler gerçek anlamında değildir. “Eli kulağında” ifadesinde el gerçekten kulakta değildir; bu grup “çok yakında” anlamını taşır. Mecaz anlam, deyimlerin en belirgin özelliğidir ve sorularda ayırt edici olur.

Anlamı bulma yöntemi

Deyimin anlamını bulmak için sözcükleri tek tek değil, bütün olarak düşünmek gerekir. Ardından cümledeki bağlama bakmak gerekir. “Sınav sonucu eli kulağında.” cümlesinde deyim, “çok yakında açıklanacak” anlamına gelir.

Deyimlerin metne katkısı

Deyimler, uzun bir durumu tek kalıpla anlatır ve anlatıma renk katar. “Eli kulağında” demek, “çok yakında olacak” demekten daha canlıdır. Bu yüzden deyimler, metni kısaltır ve okurun ilgisini canlı tutar.

Sık yapılan 3 hata

1. Sözcükleri tek tek yorumlamak. Grup bütün olarak ele alınmalıdır.
2. Deyimi atasözü sanmak. Deyim yargı bildirmez.
3. Sözcükleri değiştirmek. Kalıplaşma bozulur.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Yargıyı kontrol et. Tam cümle mi?
2. Mecazı gör. Sözcükler gerçek anlamda mı?
3. Anlamı belirle. Grup ne anlatıyor?
4. Türü adlandır. Deyim mi, atasözü mü?

Örnek çözüm

“Sınav sonucu eli kulağındaydı. Haberi duyunca ağzı açık kaldı. Ağaç yaşken eğilir; eğitim erken başlamalıdır.” Bu parçada ilk iki söz deyim, üçüncü söz atasözüdür. Soru “Bu parçada hangi söz türü vardır?” diye soruyorsa, iki türü ayrı ayrı belirtmek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün üç deyim ve bir atasözü yaz; anlamını ve cümlede kullanımını göster. Ardından iki türü karşılaştırıp farkı açıkla.

İlgili içerik

• 6. Sınıf Sözcükte Anlam Testleri
• 6. Sınıf Sözcükte Anlam Testi-1
• 6. Sınıf Sözcükte Anlam Testi-3
• Sözcükte Anlam Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026