6. Sınıf Özne Yüklem Uyumu Testi-2

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 6. sınıf Türkçe dersi özne-yüklem uyumu konusunun sayı uyumu ve insan dışı özneler bölümünü ölçer. Cümlede özne ile yüklem sayı bakımından uyumlu olmalıdır: “Öğrenci geldi.”, “Öğrenciler geldi.” İnsan dışı çoğul öznelerde ise yüklem genellikle tekil kalır: “Kuşlar uçtu.” Aşağıda sayı uyumu kurallarını ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Özne-yüklem arasındaki sayı uyumunu denetler; insan ve insan dışı öznelerdeki uyum kurallarını açıklar. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Tekil özne: Tekil öznenin tekil yüklem alması.
• Çoğul insan öznesi: Çoğul yüklem kullanımı.
• İnsan dışı özne: Çoğul özneye tekil yüklem kuralı.
• Düzeltme: Uyumsuz cümleyi düzeltme.

Tekil ve çoğul uyum

Tekil özne tekil yüklem alır: “Öğrenci geldi.” Çoğul insan öznesi ise çoğul yüklem alabilir: “Öğrenciler geldiler.” Ancak Türkçede çoğul özneden sonra tekil yüklem de kullanılabilir: “Öğrenciler geldi.” Bu kullanım, sayı bakımından yanlış değildir.

İnsan dışı özne kuralı

İnsan dışı çoğul öznelerde yüklem tekil kalır: “Ağaçlar sarardı.”, “Kuşlar uçtu.”, “Kediler uyudu.” Bu kural, Türkçenin kendine özgü uyum özelliğidir. “Ağaçlar sarardılar.” cümlesi bu yüzden uyumsuz sayılır.

Örnekler ve ölçütler

• Doğru: “Öğrenciler sınava girdi.”
• Doğru: “Kuşlar uçtu.”
• Yanlış: “Kuşlar uçtular.”
• Ölçüt: Özne insan mı, insan dışı mı?

Uyumun anlamla ilişkisi

Sayı uyumu yalnızca biçim sorunu değildir. “Ordu ilerledi.” cümlesinde “ordu” topluluk ismidir; tekil görünse de çokluk anlatır. Bu yüzden uyum değerlendirilirken öznenin anlamına da bakmak gerekir.

Uyumda anlamın rolü

Sayı uyumu yalnızca biçim sorunu değildir. “Ordu ilerledi.” cümlesinde “ordu” topluluk ismidir; tekil görünse de çokluk anlatır. Bu yüzden uyum değerlendirilirken öznenin anlamına da bakmak gerekir.

Sık yapılan 3 hata

1. İnsan dışı özneye çoğul yüklem vermek. “Kuşlar uçtular” yanlıştır.
2. Topluluk ismini çoğul saymak. “Ordu ilerledi” doğrudur.
3. Tekil özneye çoğul yüklem vermek. “Öğrenci geldiler” yanlıştır.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Özneyi bul. Kim, ne?
2. İnsan mı? İnsan dışı mı?
3. Sayısını belirle. Tekil mi, çoğul mu?
4. Yüklemi kontrol et. Uyumlu mu?

Örnek çözüm

“Öğrenciler bahçede toplandı. Kuşlar ağaçlara kondu. Öğretmenler sınıfa girdi.” Bu parçada “öğrenciler” insan olduğu için “toplandı” ya da “toplandılar” kullanılabilir. “Kuşlar” insan dışı olduğu için “kondu” doğrudur. Soru “Bu parçada uyumsuzluk var mıdır?” diye soruyorsa, özne-yüklem çiftlerini tek tek kontrol etmek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün beş cümle yaz; özne ve yüklemi işaretle, insan/insan dışı ayrımını yap. Uyumsuz olanları düzelt. Bu alıştırma, sayı uyumunu pekiştirir.

İlgili içerik

• 6. Sınıf Özne-Yüklem Uyumu Testleri
• 6. Sınıf Özne-Yüklem Uyumu Testi-1
• 6. Sınıf Türkçe Testleri
• Özne-Yüklem Uyumu Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026