6. Sınıf Özne Yüklem Uyumu Testi-1

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 6. sınıf Türkçe dersi özne-yüklem uyumu konusunun temel bilgilerini ölçer. Cümlede özne ile yüklem arasında kişi ve sayı bakımından uyum bulunmalıdır: “Ben geldim.”, “Kuşlar uçtu.” Uyum bozulduğunda anlatım bozukluğu doğar: “Ben ve arkadaşım geldi.” Aşağıda uyum kurallarını ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Özne-yüklem uyumunu denetler; kişi ve sayı bakımından uyumsuzlukları bulup cümleyi düzeltir. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Kişi uyumu: Özne ile yüklemin kişi bakımından uyumu.
• Sayı uyumu: Tekil-çoğul uyumu.
• İnsan dışı özne: Çoğul özneye tekil yüklem kuralı.
• Düzeltme: Uyumsuz cümleyi doğru biçime çevirme.

Kişi uyumu

Özne ile yüklem aynı kişide olmalıdır: “Ben geldim.”, “Sen geldin.”, “Biz geldik.” “Ben ve arkadaşım geldi.” cümlesinde özne birinci çoğul kişidir; yüklem ise üçüncü tekil kişidedir. Doğrusu “geldik” olmalıdır.

Sayı uyumu

İnsan öznelerinde tekil özne tekil yüklem alır: “Öğrenci geldi.” Çoğul özne ise çoğul yüklem alabilir: “Öğrenciler geldiler.” Ancak insan dışı çoğul öznelerde yüklem genellikle tekil olur: “Kuşlar uçtu.”

Örnekler ve ölçütler

• Doğru: “Ben ve arkadaşım geldik.”
• Yanlış: “Ben ve arkadaşım geldi.”
• Doğru: “Kuşlar uçtu.”
• Ölçüt: Kişi ve sayı uyuyor mu?

İnsan dışı özne kuralı

İnsan dışı çoğul öznelerde yüklem tekil kalır: “Ağaçlar sarardı.”, “Kediler uyudu.” Bu kural, Türkçenin kendine özgü uyum özelliğidir. Bu yüzden “Ağaçlar sarardılar.” cümlesi uyumsuz sayılır.

Uyumda anlamın rolü

Özne-yüklem uyumu yalnızca biçim değil anlam sorunudur. “Öğrenciler sınava girdi.” cümlesinde yüklem tekil olsa da anlam bozulmaz; ancak “Ben ve arkadaşım geldi.” cümlesinde kişi uyumsuzluğu açıkça hissedilir. Bu yüzden uyumu anlamla birlikte değerlendirmek gerekir.

Sık yapılan 3 hata

1. Kişi uyumunu atlamak. “Ben ve arkadaşım geldi” yanlıştır.
2. İnsan dışı özneye çoğul yüklem vermek. “Kuşlar uçtular” yanlıştır.
3. Sayı uyumunu karıştırmak. Tekil özne tekil yüklem alır.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Özneyi bul. Kim, ne?
2. Kişisini belirle. Tekil mi, çoğul mu?
3. Yüklemi kontrol et. Aynı kişide mi?
4. Gerekirse düzelt. Yüklemi uyumlu biçime çevir.

Örnek çözüm

“Ben ve arkadaşım sinemaya gittik. Film çok etkileyiciydi. İzleyiciler salondan çıktı.” Bu parçada ilk cümlede özne birinci çoğul kişidir; yüklem de “gittik” biçimindedir. “İzleyiciler” insan olduğu için “çıktı” ya da “çıktılar” kullanılabilir. Soru “Bu parçada uyumsuzluk var mıdır?” diye soruyorsa, özne-yüklem çiftlerini tek tek kontrol etmek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün beş cümle yaz; özne ve yüklemi işaretle, kişi ve sayı uyumunu kontrol et. Uyumsuz olanları düzelt. Bu alıştırma, uyum bilincini geliştirir.

İlgili içerik

• 6. Sınıf Özne-Yüklem Uyumu Testleri
• 6. Sınıf Türkçe Testleri
• 6. Sınıf Türkçe Testleri
• Özne-Yüklem Uyumu Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026