6. Sınıf Kök ve Ek Bilgisi Testi-3

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 6. sınıf Türkçe dersi yapım ekleri konusunu ölçer. Yapım ekleri, köke eklenerek yeni bir sözcük türetir: “kitap-lık”, “göz-lük”, “gel-iş”, “bak-ıcı”. Bu ekler sözcüğün anlamını ve türünü değiştirebilir. Aşağıda yapım eklerinin türlerini ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Yapım eklerini tanır; isimden isim, isimden fiil, fiilden isim ve fiilden fiil türeten ekleri ayırt eder. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Türetme: Yeni sözcük oluşturan ekleri tanıma.
• Tür değişimi: İsimden fiile, fiilden isime geçişi görme.
• Ayrım: Yapım ekini çekim ekinden ayırma.
• Uygulama: Sözcüğü kök ve yapım ekine ayırma.

Yapım eki nedir?

Yapım ekleri, köke eklenerek yeni bir sözcük türetir. “Kitap” köküne “-lık” eklenince “kitaplık” sözcüğü doğar; bu, yeni bir kavramdır. Yapım ekleri sözcüğün anlamını genişletir ve çoğu zaman türünü değiştirir. Bu yüzden yapım ekleri sözcüğün yapısını belirler.

Dört türetme yolu

Yapım ekleri dört yolla türetir: isimden isim (“göz-lük”), isimden fiil (“göz-le-”), fiilden isim (“bak-ıcı”), fiilden fiil (“bak-tır-”). Bu dört yol, yapım eki sorularının temelini oluşturur. Ekin hangi yolu izlediğini görmek için kökün türüne bakmak gerekir.

Örnekler ve ölçütler

• İsimden isim: “kitap-lık”.
• İsimden fiil: “göz-le-”.
• Fiilden isim: “gel-iş”.
• Ölçüt: Yeni sözcük türemiş mi?

Yapım ve çekim eki farkı

Yapım eki yeni sözcük türetir; çekim eki ise sözcüğün görevini belirtir. “Kitap-lık” yapım eki almıştır; “kitap-lar” ise çekim eki. Çekim ekinden sonra yapım eki gelmez. Bu kural, eklerin sırasını anlamayı kolaylaştırır.

Yapım eki ile gövde

Yapım eki aldıkça sözcük gövde oluşturur. “Göz” kök, “gözlük” gövde, “gözlükçü” yeni gövdedir. Bu zincir, dilin sözcük türetme gücünü gösterir ve yapı çözümlemesini kolaylaştırır.

Sık yapılan 3 hata

1. Çekim ekini yapım eki sanmak. “-lar” çekim ekidir.
2. Tür değişimini görmemek. “-lık” isimden isim türetir.
3. Ekleri tek tek ayırmamak. Sözcüğün yapısı karışır.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Kökü bul. Anlamlı en küçük parça hangisi?
2. Ekleri ayır. Hangi ekler var?
3. Türetmeyi kontrol et. Yeni sözcük mü doğmuş?
4. Yolu belirle. Hangi türetme yolu izlenmiş?

Örnek çözüm

“Kitaplıktan bir kitap aldım. Gözlüğümü taktım. Bahçedeki ağaçlar yeşerdi.” Bu parçada “kitap-lık” ve “göz-lük” yapım eki almıştır; yeni sözcük türetilmiştir. “Bahçe-de-ki” ise çekim ekleriyle kurulmuştur. Soru “Bu parçada hangi sözcük yapım eki almıştır?” diye soruyorsa, yeni sözcük türeten eki işaretlemek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün on sözcük yaz; kökünü ve yapım ekini ayır. Ardından türetme yolunu belirt. Bu alıştırma, yapım eklerini kalıcı hâle getirir.

İlgili içerik

• 6. Sınıf Kök ve Ek Bilgisi Testleri
• 6. Sınıf Kök ve Ek Bilgisi Testi-2
• 6. Sınıf Kök ve Ek Bilgisi Testi-4
• 6. Sınıf Kök ve Ek Bilgisi Konu Anlatımı

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026