5. Sınıf Söz Sanatları Testi-7

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 5. sınıf Türkçe dersi söz sanatları konusunun genel tekrarını ölçer. Testte benzetme, kişileştirme, abartma, tezat ve konuşturma bir arada çıkar; ayrıca sanatların metne katkısı sorulur. Bu beş sanat, anlatımı canlandıran temel araçlardır. Aşağıda sanatların haritasını, soru çözme sırasını ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Benzetme, kişileştirme, abartma, tezat ve konuşturma sanatlarını ayırt eder; bu sanatların anlatıma katkısını açıklar. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Benzetme: İki varlık arasındaki benzerliği görme.
• Kişileştirme: İnsan özelliği verilmesini belirleme.
• Abartma ve tezat: Ölçü aşımı ve karşıtlığı tanıma.
• Konuşturma: İnsan dışı varlığın konuşmasını ayırma.

Sanatların haritası

Benzetmede “gibi, kadar” edatları bulunur; kişileştirmede insan özelliği verilir; abartmada ölçü aşılır; tezatta karşıt durumlar birleşir; konuşturmada ise doğrudan konuşma vardır. Bu beş ölçüt, sanatların tamamını kapsar.

Soru çözme sırası

Önce edat var mı diye bak. Yoksa insan özelliği verilip verilmediğini kontrol et. Ardından ölçünün aşılıp aşılmadığını, sonra karşıt durumların bir arada olup olmadığını incele. En sonunda doğrudan konuşma olup olmadığını kontrol et.

Örnek cümleler

• Benzetme: “Kar gibi beyaz.”
• Kişileştirme: “Rüzgâr fısıldıyor.”
• Abartma: “Bin kere söyledim.”
• Tezat: “Ağladım gülerken.”

Sanatların metne katkısı

Sanatlar metni düz anlatımdan çıkarır. Benzetme somutlaştırır, kişileştirme canlandırır, abartma duyguyu güçlendirir, tezat farkı keskinleştirir, konuşturma ise metni sürükleyici kılar. Bu yüzden edebî metinlerde sanatlar sık kullanılır.

Sanatları ayırt etme alıştırması

Aynı konuyu beş farklı sanatla anlatmak, ayrımı netleştirir: “Kar gibi beyaz” (benzetme), “Rüzgâr fısıldıyor” (kişileştirme), “Bin kere söyledim” (abartma), “Ağladım gülerken” (tezat), “Ey yol, bana yol göster” (konuşturma).

Sık yapılan 3 hata

1. Sanatları karıştırmak. Her sanatın kendine özgü ölçütü vardır.
2. Tezatı çelişki sanmak. Tezat bilinçli bir sanattır.
3. Baskın sanatı atlamak. Cümlede birden fazla sanat olabilir.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Edatı ara. “Gibi, kadar” var mı?
2. Özellik ve konuşma ara. Varlık konuşuyor mu?
3. Ölçü ve karşıtlığı kontrol et. Abartma mı, tezat mı?
4. Baskın sanatı belirle. Cümlenin iletisini hangisi taşıyor?

Örnek çözüm

“Akşam olunca sokak lambaları göz kırptı. Gökyüzü, bir ressamın tuvali gibi kızıla boyanmıştı. O kadar yoruldum ki dağları taşıyabilirdim.” Bu parçada kişileştirme, benzetme ve abartma vardır. Soru “Bu parçada hangi sanat yoktur?” diye soruyorsa, bulunanları işaretleyip eksik olanı seçmek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün bir paragraf oku; sanatları işaretle ve türlerini yaz. Ardından kendi cümlelerinle aynı sanatları kullan. Bu alıştırma, beş sanatı kalıcı hâle getirir. Yanlış yapılan soruları ayrı bir deftere not almak, eksik kalan konuyu hemen gösterir.

İlgili içerik

• 5. Sınıf Söz Sanatları Testleri
• 5. Sınıf Söz Sanatları Testi-6
• 5. Sınıf Söz Sanatları Testi-8
• Söz Sanatları Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026