5. Sınıf Söz Sanatları Testi-6

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 5. sınıf Türkçe dersi söz sanatları konusunun konuşturma (intak) bölümünü ölçer. Konuşturma, insan dışı varlıkların insan gibi konuşturulmasıdır: “Ey rüzgâr, neden böyle esiyorsun?”, “Dedi ki: ey deniz, bana yol göster.” Bu sanat, metne canlılık katar ve anlatımı sürükleyici yapar. Aşağıda konuşturmayı tanıma yollarını ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Konuşturma sanatını tanır; insan dışı varlıkların konuşturulmasını kişileştirmeden ayırt eder. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Tanıma: İnsan dışı varlıkların konuşmasını belirleme.
• Ayrım: Konuşturmayı kişileştirmeden ayırma.
• Katkı: Sanatın metne etkisini açıklama.
• Yorum: Konuşmanın metindeki işlevini görme.

Konuşturma nedir?

Konuşturma, insan dışı varlıkların insan gibi konuşturulmasıdır. “Ey rüzgâr, neden böyle esiyorsun?” cümlesinde rüzgâr konuşturulmuştur. Bu sanat, masallarda ve fabllarda sık görülür; varlıklar düşünür, konuşur ve duygularını anlatır.

Kişileştirmeden farkı

Konuşturma ile kişileştirme birbirine yakındır. Kişileştirmede varlığa insan özelliği verilir; konuşturmada ise doğrudan konuşma vardır. “Ağaç üzgündü.” kişileştirme, “Ağaç, ‘Beni dinleyin,’ dedi.” ise konuşturmadır. Ayrım, doğrudan konuşmanın varlığıyla yapılır.

Örnekler ve ölçütler

• Konuşturma: “Ey deniz, bana yol göster.”
• Konuşturma: “Rüzgâr, ‘Geliyorum,’ dedi.”
• Ölçüt: Varlık doğrudan konuşuyor mu?
• Dikkat: Deyim konuşturma değildir.

Konuşturmanın katkısı

Konuşturma, metne canlılık katar ve anlatımı sürükleyici yapar. Fablda hayvanlar konuşarak ders verir; masalda varlıklar kahramana yol gösterir. Bu sanat, okurun olaylarla bağ kurmasını kolaylaştırır ve metni düz anlatımdan çıkarır.

Konuşturmanın masaldaki yeri

Masallarda ve fabllarda varlıklar konuşur; bu, türün temel özelliğidir. “Bir varmış, bir yokmuş” diye başlayan masalda ağaçlar, kuşlar ve rüzgâr konuşabilir. Konuşturma, bu türlerde olağanüstülüğü doğal kılar. Bu yüzden masal ve fabl sorularında konuşturma sık aranır.

Sık yapılan 3 hata

1. Konuşturmayı kişileştirme sanmak. Doğrudan konuşma varsa konuşturmadır.
2. Her konuşmayı konuşturma sanmak. Varlık insan dışı olmalıdır.
3. Deyimi konuşturma sanmak. “Dil dökmek” mecazdır, konuşturma değildir.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Konuşanı bul. İnsan mı, insan dışı varlık mı?
2. Konuşmayı işaretle. Doğrudan söz var mı?
3. Ayrımı yap. Kişileştirme mi, konuşturma mı?
4. Katkıyı yaz. Sanat metne ne katıyor?

Örnek çözüm

“Ey yol, beni nereye götürüyorsun?” diye sordu. Yol sessiz kaldı; yalnızca rüzgâr, “Ben sana eşlik ederim,” dedi.” Bu parçada yola ve rüzgâra söz söyletilmiştir; konuşturma vardır. Soru “Bu parçada hangi söz sanatı vardır?” diye soruyorsa, konuşturmayı işaretlemek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün iki konuşturma cümlesi yaz; konuşan varlığı ve sözünü işaretle. Ardından aynı cümleyi kişileştirmeyle yazıp farkı göster. Bu alıştırma, ayrımı pekiştirir. Her tekrarda süreyi biraz kısaltmak, hız kazandırır ve soru çözerken duyulan güveni artırır.

İlgili içerik

• 5. Sınıf Söz Sanatları Testleri
• 5. Sınıf Söz Sanatları Testi-5
• 5. Sınıf Söz Sanatları Testi-7
• Söz Sanatları Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026