5. Sınıf İkilemeler ve Pekiştirmeler Testi-1

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 5. sınıf Türkçe dersi ikilemeler ve pekiştirmeler konusunun temel bilgilerini ölçer. İkileme, anlamı güçlendirmek için iki sözcüğün birlikte kullanılmasıdır: “yavaş yavaş”, “güzel güzel”, “ileri geri”. İkilemeler anlatıma akıcılık, süreklilik ve yoğunluk katar. Aşağıda ikilemelerin kuruluşunu, cümleye katkısını ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

İkilemeleri tanır; ikilemelerin kuruluş biçimlerini ve cümleye kattığı anlamı açıklar. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Tanıma: İkilemeyi normal tekrardan ayırma.
• Kuruluş: Aynı, yakın, karşıt ve anlamsız sözcüklerle kurulan ikilemeler.
• Anlam katkısı: Pekiştirme ve süreklilik bildirmesini görme.
• Kullanım: İkilemeyi cümlede doğru kullanma.

İkileme nedir?

İkileme, anlamı pekiştirmek için iki sözcüğün yan yana kullanılmasıdır. “Yavaş yavaş yürüdü.” cümlesinde “yavaş yavaş” ikilemedir. İkilemeler kalıplaşmıştır; sözcüklerin sırası ve biçimi genellikle değiştirilemez. Bu yüzden ikilemeyi rastgele tekrardan ayırmak gerekir.

Kuruluş biçimleri

İkilemeler dört biçimde kurulur: aynı sözcüğün tekrarı (“yavaş yavaş”), yakın anlamlı sözcükler (“doğru dürüst”), karşıt anlamlı sözcükler (“ileri geri”) ve biri anlamsız iki sözcük (“eğri büğrü”). Bu dört biçim, ikileme sorularının temelini oluşturur.

Anlam katkısı

• Süreklilik: “Yavaş yavaş yürüdü.”
• Yoğunluk: “Güzel güzel anlattı.”
• Karşıtlık: “İleri geri konuştu.”
• Ölçüt: İkileme anlamı güçlendiriyor mu?

Cümlede kullanım

İkilemeler cümlenin çeşitli yerlerinde bulunabilir: “Sabahleyin yavaş yavaş yola çıktık.”, “Doğru dürüst bir açıklama yapmadı.” Bu kullanımlar anlatımı canlandırır. Ancak her tekrar ikileme değildir; ikileme olabilmesi için kalıplaşmış olması gerekir.

İkilemelerin metne katkısı

İkilemeler metnin ritmini güçlendirir ve anlatımı akıcı kılar. “Ağır ağır yürüdü” ifadesi, tek bir “yürüdü” fiilinden daha çok şey anlatır: yavaşlık, süre ve emek. Bu yüzden ikilemeler, özellikle öykü ve şiirde anlatımı canlandırmak için kullanılır.

Sık yapılan 3 hata

1. Her tekrarı ikileme sanmak. İkileme kalıplaşmıştır.
2. Anlam katkısını atlamak. İkileme anlamı güçlendirir.
3. Sözcükleri değiştirmek. İkilemenin biçimi korunmalıdır.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Yapıyı belirle. İki sözcük yan yana mı?
2. Kalıplaşmayı kontrol et. Sözcükler değiştirilebiliyor mu?
3. Anlamı sor. Pekiştirme mi, süreklilik mi?
4. Cümleye katkısını yaz. Anlatımı nasıl güçlendiriyor?

Örnek çözüm

“Dere şırıl şırıl akıyordu. Çocuklar güle güle suya girdi; sonra yavaş yavaş kıyıya döndüler.” Bu parçada “şırıl şırıl” yansımadır; “güle güle” ve “yavaş yavaş” ise ikilemedir. İkilemeler anlamı pekiştirmiştir. Soru “Bu parçada hangi ikileme vardır?” diye soruyorsa, kalıplaşmış tekrarları işaretlemek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün beş ikileme yaz ve birer cümlede kullan. Ardından kuruluş biçimini belirt: aynı, yakın, karşıt, anlamsız. Bu tablo, ikilemeleri kalıcı hâle getirir. Bu alıştırmayı kısa tutmak, öğrenilen kuralın kalıcı olmasını ve sınavda hatırlanmasını sağlar.

İlgili içerik

• 5. Sınıf Türkçe Testleri
• 5. Sınıf İkilemeler ve Pekiştirmeler Testi-2
• 5. Sınıf Sözcükte Anlam Testleri
• 5. Sınıf Türkçe Testleri

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026