8. Sınıf İsim Fiil Testi-3

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 8. sınıf Türkçe dersi fiilimsiler konusunun isim-fiil (ad-eylem) bölümünü ölçer. İsim-fiil, fiilden türeyen ama cümlede isim gibi davranan sözcüktür; bu yüzden hem fiil hem isim özelliği taşır. İsim çekim eklerini alabilir, cümlede özne, nesne, tümleç ya da yüklem olabilir. Ancak “-ma/-me” eki, olumsuzluk ekiyle karıştırıldığı için isim-fiil soruları çoğu zaman bu ayrımın üzerine kurulur. Aşağıda testin hangi becerileri ölçtüğünü, isim-fiilin sınırlarını, sık yapılan hataları ve dört adımlı çözüm yolunu bulacaksın.

Kazanım

Fiilimsilerin cümle içindeki işlevlerini ayırt eder; isim-fiil eklerini tanır, isim-fiillerin cümlede isim görevinde kullanıldığını belirler ve olumsuzluk ekiyle karıştırılan yapıları ayırır. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• İsim-fiil eklerini tanıma: “-ma/-me, -ış/-iş/-uş/-üş, -mak/-mek” ekleriyle kurulan isim-fiilleri belirleme.
• Cümledeki görev: İsim-fiilin özne, nesne, tümleç ve yüklem görevinde kullanıldığı cümleleri ayırt etme.
• Olumsuzluk eki karışıklığı: “-ma/-me” ekinin isim-fiil mi olumsuzluk eki mi olduğunu cümledeki kullanıma bakarak belirleme.
• Kalıcı adlar: “Dondurma, sarma, dolma, çakmak” gibi ek almış görünen ama artık bir varlığı adlandıran sözcükleri fiilimsi sanmama.

İsim-fiil nedir? Kısa hatırlatma

İsim-fiil (ad-eylem), fiil kök veya gövdelerine “-ma/-me, -ış/-iş/-uş/-üş, -mak/-mek” eklerinden biri getirilerek oluşturulan ve cümlede isim gibi kullanılan sözcüktür. “Kitap okumak insanı geliştirir.” cümlesinde “okumak” özne; “Onun gelişi hepimizi sevindirdi.” cümlesinde “gelişi” isim tamlamasının tamlananı; “Seni görmeyi çok istiyorum.” cümlesinde “görmeyi” nesnedir. İsim-fiiller isim çekim ekleri (hâl, iyelik, çoğul) alabilir; bu yönüyle çekimli fiillerden ayrılır.

İsim-fiil ekleri üç grupta toplanır. “-ma/-me” eki en sık kullanılan ektir: “yüzme, okuma, gelme”. “-ış/-iş/-uş/-üş” eki eylemin yapılışını ya da biçimini anlatır: “yüzüş, geliş, bakış”. “-mak/-mek” eki ise eylemin adını verir: “yüzmek, okumak, gelmek”. Bu üç ek, fiili isimleştirir; sözcük artık isim çekim ekleriyle çekimlenebilir: “yüzmeyi, yüzmeye, yüzmede”.

İsim-fiiller cümlede farklı görevler üstlenebilir. Özne olabilir: “Okumak güzeldir.” Nesne olabilir: “Okumayı seviyorum.” Dolaylı tümleç olabilir: “Okumaya zaman ayırdı.” Yüklem olabilir: “En büyük hayali okumaktı.” Bu görevleri belirlemek için yükleme soru sormak gerekir: “Ne?”, “Neyi?”, “Neye?” İsim-fiil, hangi soruya cevap veriyorsa o görevdedir.

“-ma/-me” eki, isim-fiil eki olabileceği gibi olumsuzluk eki de olabilir. “Sınava gelme.” cümlesinde “gelme” olumsuzluk ekidir ve fiil çekimlidir. “Gelmeni bekliyorum.” cümlesinde ise “gelmeni” isim-fiildir ve olumsuzluk anlamı yoktur. Aynı ek, cümledeki göreve göre farklı işlev üstlenir; ayrımı yapmak için sözcüğün yüklem mi, isim mi olduğuna bakmak gerekir.

İsim-fiilin cümledeki görevleri

• Özne: “Okumak güzeldir.”
• Nesne: “Okumayı seviyorum.”
• Dolaylı tümleç: “Okumaya zaman ayırdı.”
• Yüklem: “En büyük hayali okumaktı.”

Kalıcı adlar

“Dondurma, sarma, dolma, çakmak, gözleme, kaymak” gibi sözcükler isim-fiil eki almış gibi görünür; ancak artık bir varlığın adıdır ve fiilimsi sayılmaz. “Dondurma eridi.” cümlesinde “dondurma” bir yiyeceğin adıdır; “dondurmak” eylemiyle bağı yalnızca kökenindedir. Kalıcı adları tanımak için “Bu sözcük tek başına bir varlığın adı mı?” sorusunu sormak yeterlidir.

İsim-fiil ile sıfat-fiil karşılaştırması

İsim-fiil cümlede isim gibi davranır: “Koşmak güzeldir.” Sıfat-fiil ise bir ismi niteler: “Koşan çocuk yoruldu.” İkisi de fiilden türer ve yan cümle kurar; ayrım, ekte ve cümledeki görevdedir. “-mak/-me/-ış” isim-fiil, “-an/-acak/-mış” sıfat-fiil ekleridir. Ayrımı yapmak için “Sözcük ismin yerine mi geçiyor, yoksa bir ismi mi niteliyor?” sorusunu sormak gerekir.

İsim-fiilin isim çekim ekleri

İsim-fiiller isim çekim eklerini alabilir: hâl ekleri (“okumayı, okumaya, okumada”), iyelik ekleri (“okumam, okuman, okuması”), çoğul eki (“okumalar”). Bu ekler, isim-fiilin isim gibi davrandığını gösterir. “Okumayı seviyorum.” cümlesinde “okumayı” belirtme hâli eki almıştır; bu, sözcüğün nesne görevinde olduğunu da gösterir. İsim çekim eki alan fiilimsiler, çekimli fiillerle karıştırılmamalıdır. Bu ekler, fiilimsinin isim gibi davrandığını kanıtlar.

İsim-fiil ile çekimli fiili ayırmak

İsim-fiil, cümlede isim görevindedir ve isim çekim eki alabilir; çekimli fiil ise yüklem görevindedir ve kip eki taşır. “Okumak güzeldir.” cümlesinde “okumak” isim-fiildir; “Okudu.” cümlesinde “okudu” çekimli fiildir. Ayrımı yapmak için sözcüğün yüklem olup olmadığına bakmak yeterlidir. Bu ayrım, isim-fiil sorularının temelini oluşturur. Görev ayrımı netleştiğinde ek ayrımı da kolaylaşır. Bu iki adım, isim-fiil sorularını birlikte çözer.

Sık yapılan 3 hata

1. “-ma/-me” görünce hemen isim-fiil demek. “Sınava gelme.” cümlesinde “gelme” olumsuzluk ekidir; “Gelmeni bekliyorum.” cümlesinde ise “gelmeni” isim-fiildir. Aynı ek, cümledeki göreve göre farklı işlev üstlenir.
2. Kalıcı adları fiilimsi saymak. “Dondurma eridi.”, “Sarma sardık.”, “Çakmak masada.” cümlelerinde altı çizili sözcükler artık bir varlığın adıdır; fiilimsi olarak değerlendirilmez.
3. İsim-fiil ile sıfat-fiili karıştırmak. “Koşan çocuk”ta “koşan” sıfat-fiil, “Koşmak güzeldir.” cümlesinde “koşmak” isim-fiildir. Ekler farklıdır; önce eki, sonra cümledeki görevi kontrol et.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Ekleri işaretle. Sözcükteki “-ma/-me, -ış/-iş/-uş/-üş, -mak/-mek” eklerinden hangisinin bulunduğunu belirle.
2. Cümledeki görevi bul. Sözcük özne, nesne, tümleç veya yüklem olarak mı kullanılıyor? İsim çekim eki alabiliyor mu?
3. Olumsuzluk testini uygula. “-ma/-me” fiilin anlamını olumsuzluyorsa olumsuzluk eki; sözcük isim gibi kullanılıyorsa isim-fiildir.
4. Kalıcı ad testini yap. Sözcük tek başına bir varlığı adlandırıyorsa (dondurma, çakmak) fiilimsi değildir.

Örnek çözüm

“Sabah erken kalkmak, günün en zor işiydi. Kahvaltıyı hazırlamak anneme düşerdi; çocuklar ise okula gitmeyi iple çekerdi. Bir gün annem, ‘Artık kahvaltıyı siz hazırlayın,’ dedi.” Bu parçada “kalkmak” isim-fiili özne, “hazırlamak” isim-fiili özne, “gitmeyi” isim-fiili nesne, “hazırlayın” ise çekimli fiildir. “Hazırlamak” ile “hazırlayın” arasındaki fark, ek ve görev farkıdır. Soru “Bu parçada kaç isim-fiil vardır?” diye soruyorsa, “-mak/-mek, -ma/-me, -ış/-iş” eklerini taşıyan ve isim görevinde kullanılan sözcükleri saymak gerekir.

Nasıl çalışmalı?

İsim-fiilleri öğrenmenin en iyi yolu, fiilleri üç ekle çekimlemektir. “Oku-” fiilinden “okuma, okuyuş, okumak” sözcüklerini üret ve her birini bir cümlede kullan. Ardından “-ma” ekinin olumsuzluk işleviyle karşılaştır: “Okuma!” (olumsuzluk), “Okumanı bekliyorum.” (isim-fiil). Bu karşılaştırma, ekin işlevini sezmeyi sağlar. Testte yanlış yaptığın sorularda eki mi, görevi mi karıştırdığını not et.

İlgili içerik

• 8. Sınıf Fiilimsiler Testleri (18 test)
• 8. Sınıf Fiilimsiler Testi-1
• 8. Sınıf Sıfat Fiil Testi-4
• 8. Sınıf Türkçe Testleri
• Fiilimsiler Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 29 Ekim 2026