8. Sınıf Zarf Fiil Testi-1

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 8. sınıf Türkçe dersi fiilimsiler konusunun zarf-fiil (bağ-fiil) bölümünü ölçer. Zarf-fiil, fiilden türeyen ama cümlede zarf görevinde kullanılan sözcüktür; yüklemin nasıl, ne zaman, neden ya da hangi şartla yapıldığını anlatır. Üç fiilimsi türü içinde en kolay ayırt edileni gibi görünse de “-ken” ekinin isim köküne gelmesi ve bazı eklerin kip ekiyle karışması soruları zorlaştırır. Aşağıda testin hangi becerileri ölçtüğünü, zarf-fiil eklerini, sık yapılan hataları ve dört adımlı çözüm yolunu bulacaksın.

Kazanım

Zarf-fiil eklerini tanır; zarf-fiillerin cümlede zarf tümleci görevinde kullanıldığını belirler ve zarf-fiilleri isim-fiil ile sıfat-fiilden ayırır. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Zarf-fiil eklerini tanıma: “-ken, -alı/-eli, -madan/-meden, -dıkça/-dikçe, -ınca/-ince, -ıp/-ip, -arak/-erek, -a…-a” ekleriyle kurulan zarf-fiilleri belirleme.
• Cümledeki görev: Zarf-fiilin yüklemi nasıl, ne zaman, neden veya hangi şartla etkilediğini bulma.
• Fiilimsi türleri ayrımı: Zarf-fiili isim-fiil ve sıfat-fiille karıştırmadan ayırt etme.
• İsim + “-ken” yapıları: “Çocukken, hastayken” gibi isim köküne gelen “-ken”in zarf-fiil olmadığını fark etme.

Zarf-fiil nedir? Kısa hatırlatma

Zarf-fiil (bağ-fiil), fiil kök veya gövdelerine “-ken, -alı/-eli, -madan/-meden, -dıkça/-dikçe, -ınca/-ince, -ıp/-ip, -arak/-erek, -a…-a” gibi eklerden biri getirilerek oluşturulan ve cümlede zarf görevinde kullanılan fiilimsidir. “Koşarak geldi.” cümlesinde “koşarak” yüklemin nasıl yapıldığını; “Gelince haber ver.” cümlesinde “gelince” ne zaman sorusunun cevabını; “Bekledikçe sabırsızlanıyordu.” cümlesinde “bekledikçe” sürecin nasıl ilerlediğini bildirir.

Zarf-fiiller yan cümle kurar ve genellikle cümlenin zarf tümleci olur. “Gülerek yanıtladı.” cümlesinde “gülerek” nasıl sorusunun cevabıdır; “Okula gidip dersini sordu.” cümlesinde “gidip” sıralı bir eylem bildirir; “Yürürken düşündü.” cümlesinde “yürürken” zaman bildirir. Bu farklı anlamlar, zarf-fiilin yükleme nasıl bağlandığını gösterir.

Zarf-fiil eklerinin her biri farklı bir anlam ilişkisi kurar. “-ken” süreklilik ve zaman, “-ınca/-ince” zaman ya da neden, “-arak/-erek” durum, “-madan/-meden” olumsuzluk ve süreç, “-dıkça/-dikçe” süreklilik ve artış, “-ıp/-ip” sıralama, “-alı/-eli” başlangıç zamanı bildirir. “-a…-a” ikilemesi ise süreklilik ve yoğunluk anlatır: “Koşa koşa geldi.”

En sık karıştırılan nokta, “-ken” ekinin isim köküne gelmesidir. “Koşarken düştü.” cümlesinde “koşarken” zarf-fiildir; çünkü kök fiildir. “Çocukken burada oynardık.” cümlesinde “çocukken” ise isim köküne gelen “-ken”dir ve zarf-fiil değildir. Ayrımı yapmak için kökün fiil mi isim mi olduğuna bakmak gerekir; bu kontrol, zarf-fiil sorularının en kritik adımıdır.

Zarf-fiil ekleri ve anlamları

• -ken: Süreklilik/zaman — “koşarken”.
• -ınca/-ince: Zaman/neden — “gelince”.
• -arak/-erek: Durum — “gülerek”.
• -madan/-meden: Olumsuz süreç — “bakmadan”.
• -dıkça/-dikçe: Artış/süreklilik — “bekledikçe”.
• -ıp/-ip: Sıralama — “gidip”.
• -alı/-eli: Başlangıç — “geleli”.
• -a…-a: Yoğunluk — “koşa koşa”.

Zarf-fiil ile sıfat-fiili ayırmak

“Koşan çocuk” ifadesinde “koşan” sıfat-fiildir; bir ismi niteler. “Koşarak geldi.” cümlesinde ise “koşarak” zarf-fiildir; yüklemin nasıl yapıldığını anlatır. Ayrım ekte ve görevdedir: “-an” sıfat-fiil, “-arak” zarf-fiildir. Sıfat-fiil ismi nitelerken zarf-fiil yüklemi etkiler. Bu ayrımı yapmak için “Sözcük hangi sözcüğü etkiliyor?” sorusunu sormak yeterlidir.

Zarf-fiil ile isim-fiili ayırmak

“Koşmak güzeldir.” cümlesinde “koşmak” isim-fiildir; özne görevindedir. “Koşarak geldi.” cümlesinde ise “koşarak” zarf-fiildir; zarf tümleci görevindedir. İsim-fiil isim gibi davranır, isim çekim eki alabilir; zarf-fiil ise çekimlenmez ve yüklemi etkiler. “-mak/-me/-ış” isim-fiil, “-arak/-ınca/-ken” zarf-fiil ekleridir. Ek ayrımı, iki türü hızla ayırır.

Zarf-fiil ile çekimli fiili ayırmak

Zarf-fiil, cümlede yüklem değildir; yüklemi etkileyen bir zarf görevindedir. Çekimli fiil ise cümlenin yüklemidir ve kip eki taşır. “Gelince haber ver.” cümlesinde “gelince” zarf-fiildir, “haber ver” ise çekimli fiildir. “Geldi.” cümlesinde ise “geldi” çekimli fiildir. Ayrımı yapmak için sözcüğün yüklem olup olmadığına bakmak yeterlidir; bu ayrım, zarf-fiil sorularının temelidir.

Zarf-fiillerin cümledeki yeri

Zarf-fiiller cümlenin başında, ortasında ya da sonunda yer alabilir. “Koşarak geldi.” cümlesinde başta, “Geldi koşarak.” cümlesinde sonda, “Koşarak yanıma geldi.” cümlesinde ise ortadadır. Yeri değişse de işlevi aynıdır: yüklemi etkiler. Bu esneklik, zarf-fiillerin cümlede neden sık kullanıldığını gösterir. Yer değişse de işlev sabit kalır; bu yüzden zarf-fiilleri bulmak için yükleme bakmak yeterlidir. Bu kural, zarf-fiil sorularını kısa sürede çözer. Yüklemi bulmak, işin yarısını bitirir. Kalan yarısı, eki ve kökü kontrol etmektir.

Sık yapılan 3 hata

1. “-ken” eki alan her sözcüğü zarf-fiil sanmak. “Koşarken düştü.” cümlesinde “koşarken” zarf-fiildir; “Çocukken burada oynardık.” cümlesinde “çocukken” isim köküne gelen “-ken”dir ve fiilimsi değildir.
2. Zarf-fiili sıfat-fiille karıştırmak. “Koşan çocuk”ta “koşan” sıfat-fiil, “Koşarak geldi.” cümlesinde “koşarak” zarf-fiildir. Ekler farklıdır; önce eki, sonra cümledeki görevi kontrol et.
3. Zarf tümlecini görmemek. Zarf-fiil, yüklemi “nasıl, ne zaman, neden, hangi şartla” sorularından biriyle tamamlar. Bu soruyu sormadan “fiilimsi” deyip geçmek, tür ayrımını zorlaştırır.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Ekleri işaretle. Sözcükteki “-ken, -ınca, -arak, -madan, -dıkça, -ıp, -alı” eklerinden hangisinin bulunduğunu belirle.
2. Kökü kontrol et. Sözcük fiil kökünden mi, isim kökünden mi türemiş? İsim köküne gelen “-ken” zarf-fiil değildir.
3. Yükleme soru sor. “Nasıl, ne zaman, neden, hangi şartla?” sorularından biri cevap veriyorsa sözcük zarf-fiildir.
4. Tür ayrımını yap. İsim-fiil “-ma/-ış/-mak”, sıfat-fiil “-an/-acak/-mış”, zarf-fiil “-ken/-ınca/-arak” ekleriyle kurulur.

Örnek çözüm

“Köye varınca ilk işi, bahçedeki dut ağacının altında oturmak oldu. Annesi, ‘Burada dinlenmek sana iyi gelecek,’ dedi. Çocuk, gülümseyerek başını salladı ve koşa koşa eve gitti.” Bu parçada “varınca” zarf-fiildir; ne zaman sorusuna cevap verir. “Oturmak” ve “dinlenmek” isim-fiillerdir; sırasıyla yüklem ve özne görevindedir. “Gülümseyerek” durum, “koşa koşa” ise yoğunluk bildiren zarf-fiillerdir. Soru “Bu parçada kaç zarf-fiil vardır?” diye soruyorsa, kökü fiil olan ve yüklemi etkileyen sözcükleri saymak gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Zarf-fiilleri öğrenmenin en iyi yolu, aynı fiili farklı zarf-fiil ekleriyle kullanmaktır. “Koş-” fiilinden “koşarken, koşunca, koşarak, koşmadan, koştukça, koşup, koşalı, koşa koşa” sözcüklerini üret ve her birini bir cümlede kullan. Ardından her cümlenin yüklemini ve zarf-fiilin hangi soruya cevap verdiğini yaz. Bu alıştırma, eklerin anlam farklarını gösterir. Testte yanlış yaptığın sorularda eki mi, kökü mü karıştırdığını not et.

İlgili içerik

• 8. Sınıf Fiilimsiler Testleri (18 test)
• 8. Sınıf Sıfat Fiil Testi-4
• 8. Sınıf İsim Fiil Testi-3
• 8. Sınıf Türkçe Testleri
• Fiilimsiler Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 29 Ekim 2026