8. Sınıf Sözel Mantık ve Muhakeme Testi-3

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 8. sınıf Türkçe dersi sözel mantık ve muhakeme konusunun kesinlik-olasılık sorularını ölçer. Bu sorularda verilen bilgilerden hangi yargının zorunlu olarak çıktığı, hangisinin yalnızca mümkün olduğu sorulur. Ayrım, “kesinlikle doğrudur” ile “doğru olabilir” arasındaki farktır; bir seçeneğin doğru sayılması için verilen tüm bilgilerle uyumlu olması ve başka türlü olamaması gerekir. Aşağıda testin hangi becerileri ölçtüğünü, niceleyicilerin anlamını, sık yapılan hataları ve dört adımlı çözüm yolunu bulacaksın.

Kazanım

Verilen bilgilerden kesin ve olası çıkarımları ayırt eder; “kesinlikle doğru” olan yargıyı belirler. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Kesin bilgi: “Kesinlikle, mutlaka, en az, en çok” ifadeleri.
• Olasılık: “Olabilir, mümkündür” ifadeleri.
• Çıkarım: Verilen öncüllerden zorunlu sonucu bulma.
• Eleme: Verilerle çelişen seçenekleri ayıklama.

Kısa hatırlatma

“Ali sinemaya gitmiş olabilir.” cümlesi kesin bilgi vermez; “Ali sinemaya gitti.” sonucu çıkarılamaz. Kesin sonuç için tüm öncüllerin kullanılması ve seçeneğin verilerle çelişmemesi gerekir. “Kesinlikle, mutlaka” ifadeleri, verilen bilgilerden zorunlu olarak çıkan yargıları gösterir; “olabilir, mümkündür” ifadeleri ise yalnızca ihtimal bildirir.

Niceleyici ifadeler de kesinlik derecesini belirler. “En az iki kişi” ifadesi, iki ya da daha fazla kişi anlamına gelir; “en çok üç kişi” ifadesi ise üç ya da daha az kişiyi gösterir. “Yalnızca Ali” ifadesi, Ali dışında kimsenin olmadığını; “Ali de” ifadesi ise Ali’nin yanı sıra başkalarının da olabileceğini gösterir. Bu ifadeleri doğru okumak, kesinlik-olasılık sorularının temelidir.

Niceleyicilerin anlamı

• Kesinlikle: Zorunlu sonuç.
• Olabilir: İhtimal, zorunluluk yok.
• En az: Alt sınır.
• En çok: Üst sınır.
• Yalnızca: Dışlama.
• … de/da: Ekleme, başkaları da olabilir.
• Çelişki: Verilen bir bilgiyle ters düşen seçenek yanlıştır; bunu ilk elemek gerekir.

Zorunlu sonuç nasıl bulunur?

Zorunlu sonucu bulmak için verilen tüm öncüllerin birleşmesi gerekir. “Ali, Ayşe’den uzundur; Ayşe, Mehmet’ten uzundur.” bilgileri birleştiğinde “Ali, Mehmet’ten uzundur” sonucu zorunlu olarak çıkar. Buna karşılık “Ali, Ayşe’den uzundur; Mehmet, Zeynep’ten uzundur.” bilgileri, Ali ile Mehmet arasında bir ilişki kurmaz; “Ali, Mehmet’ten uzundur” sonucu çıkarılamaz. Zorunlu sonuç, öncüller arasında kurulan zincirin ucudur.

Çelişki testi

Bir seçeneğin doğru olup olmadığını anlamak için onu verilerle karşılaştırmak gerekir. Seçenek, verilen bilgilerden biriyle çelişiyorsa yanlıştır. “Ali sinemaya gitmiştir.” seçeneği, “Ali sinemaya gitmiş olabilir.” bilgisiyle çelişmez; ancak bu bilgi onu zorunlu kılmaz. “Ali sinemaya gitmemiştir.” seçeneği de aynı bilgiyle çelişmez. Bu durumda iki seçenek de olasıdır; kesinlik sorusunda ikisi de doğru cevap olamaz. Çelişki testi, seçenekleri elemenin en güvenli yoludur.

Niceleyici soruları

Niceleyiciler, kesinlik derecesini belirleyen sözcüklerdir. “En az iki kişi” ifadesi, iki ya da daha fazla kişiyi; “en çok üç kişi” ifadesi, üç ya da daha az kişiyi gösterir. “Yalnızca Ali” ifadesi Ali dışında kimsenin olmadığını; “Ali de” ifadesi ise Ali’nin yanı sıra başkalarının da olabileceğini bildirir. Bu ifadeleri yanlış okumak, doğru seçeneği kaçırmaya yol açar. Niceleyicileri işaretlemek, soruyu doğru okumanın ilk adımıdır.

Olumsuz sorular

“Aşağıdakilerden hangisi kesinlikle yanlıştır?” tipi sorularda, seçeneklerden birinin verilerle çelişmesi gerekir. Çelişki, verilen bir öncülün tersini söylemektir. “Ali sinemaya gitmiştir.” bilgisi verildiyse, “Ali sinemaya gitmemiştir.” seçeneği kesinlikle yanlıştır. Olumsuz sorularda doğru cevap, verilerle en açık biçimde çelişen seçenektir; bu yüzden her seçeneği öncüllerle tek tek karşılaştırmak gerekir.

Zorunlu sonuç örnekleri

“Ali, Ayşe’den yaşlıdır; Ayşe, Mehmet’ten yaşlıdır.” bilgilerinden “Ali, Mehmet’ten yaşlıdır” sonucu zorunlu olarak çıkar. “Ali, Ayşe’den yaşlıdır; Mehmet, Zeynep’ten yaşlıdır.” bilgilerinden ise Ali ile Mehmet arasında bir ilişki çıkmaz; ikisi arasındaki yaş ilişkisi belirsizdir. Zorunlu sonuç, öncüller arasında kurulan zincirin ucundadır. Zincirin kopuk olduğu yerlerde sonuç çıkarılamaz.

Seçenek eleme sırası

Seçenekleri elemek için önce verilerle açıkça çelişenleri ayır, sonra kanıtlanmayanları ele, en son kalan iki seçeneği karşılaştır. Bu sıra, özellikle dört-beş seçenekli sorularda hız kazandırır. Çelişen seçenek her zaman yanlıştır; kanıtlanmayan seçenek ise “kesinlikle” sorularında doğru cevap olamaz.

Olasılık sorularında iki tablo kuralı

“Kesinlikle doğrudur.” tipi sorularda iki farklı tablo kurmak en güvenli yöntemdir. Birinci tabloda öncüllerden birini farklı yorumla, ikinci tabloda diğerini dene. Her iki tabloda da doğru olan yargı, kesin çıkarımdır. Yalnızca bir tabloda doğru olan yargı ise olasılıktır ve “kesinlikle” sorusunda doğru cevap olamaz. Bu kural, en zor görünen olasılık sorularını bile çözülebilir hâle getirir. İki tablo yöntemi, kesinlik sorularının anahtarıdır.

Sık yapılan 3 hata

1. Olasılığı kesin sanmak. “Olabilir” ifadesi kesin sonuç vermez.
2. Bir öncülü atlamak. Eksik bilgi yanlış sonuca götürür.
3. Verilerle çelişen seçeneği elemeyi unutmak. Çelişen seçenek her zaman yanlıştır.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Öncülleri listele. Her bilgiyi ayrı madde olarak yaz.
2. Kesin ve olası bilgiyi ayır. Niceleyicileri işaretle.
3. Zorunlu sonucu bul. Öncülleri birleştirerek zinciri tamamla.
4. Seçenekleri ele. Çelişenleri ve kanıtlanmayanları ayıkla.

Örnek çözüm

“Bir sınıfta üç öğrenci vardır: Ali, Ayşe ve Mehmet. Ali, matematikten Ayşe’den yüksek not aldı. Ayşe, Mehmet’ten yüksek not aldı. Buna göre hangisi kesinlikle doğrudur?” Bu soruda “Ali > Ayşe” ve “Ayşe > Mehmet” bilgileri birleştiğinde “Ali > Mehmet” sonucu zorunlu olarak çıkar. “Mehmet en düşük notu aldı.” seçeneği de zorunludur; çünkü Ali ve Ayşe’nin ikisi de Mehmet’ten yüksektir. “Ali en yüksek notu aldı.” seçeneği ise kesin değildir; sınıfta başka öğrenciler olabilir. Soru “kesinlikle doğrudur” dediği için yalnızca zorunlu sonuçları seçmek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Kesinlik-olasılık sorularını çalışırken her soruda iki liste yap: “kesin olanlar” ve “olabilir olanlar”. Seçenekleri bu iki listeye göre değerlendir; kesin listeye girmeyen seçeneği “kesinlikle doğru” sorusunda işaretleme. Bu alıştırma, olasılık ile kesinliği ayırma becerisini geliştirir. Testte yanlış yaptığın sorularda hangi niceleyiciyi yanlış okuduğunu not et. Niceleyiciler, kesinlik sorularının anahtarıdır. Bu ifadeleri işaretlemek, soruyu doğru okumayı sağlar. İşaretsiz okuma, en sık yapılan hatadır.

İlgili içerik

• 8. Sınıf Sözel Mantık ve Muhakeme Testleri (6 test)
• 8. Sınıf Sözel Mantık ve Muhakeme Testi-2
• 8. Sınıf Sözel Mantık ve Muhakeme Testi-4
• 8. Sınıf Türkçe Testleri
• Sözel Mantık Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 29 Ekim 2026