8. Sınıf İsim Fiil Testi-1

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 8. sınıf Türkçe dersi fiilimsiler konusunun isim-fiil bölümünün temel bilgilerini ölçer. İsim-fiil, fiilden türeyen ama cümlede isim gibi davranan sözcüktür. Bu yüzden sorularda iki şey birden kontrol edilir: sözcük hangi ekle türemiş ve cümlede hangi görevde kullanılmış? Bu sayfada eklerin anlam farklarını, isim-fiil ile isim arasındaki sınırı ve kalıcı adları ayırt etme yollarını bulacaksın.

Kazanım

İsim-fiil eklerini (-ma/-me, -ış/-iş/-uş/-üş, -mak/-mek) tanır; isim-fiillerin cümlede isim görevinde kullanıldığını belirler ve isim-fiilleri isimlerden ayırt eder. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Ekleri tanıma: “-ma/-me, -ış/-iş/-uş/-üş, -mak/-mek” ekleriyle kurulan isim-fiilleri bulma.
• İsim görevi: İsim-fiilin cümlede özne, nesne, tümleç ya da yüklem olarak kullanıldığını görme.
• İsim ayrımı: İsim-fiili, ek almamış ya da kalıplaşmış isimlerden ayırma.
• Eklerin anlamı: Aynı fiilden türeyen “okuma, okuyuş, okumak” sözcüklerinin anlam farklarını sezme.

Üç ek, üç anlam

İsim-fiil ekleri yalnızca fiili isme çevirmez; her biri eyleme farklı bir bakış katar. “-ma/-me” eki işin adını verir: “yüzme, okuma, temizleme”. “-ış/-iş/-uş/-üş” eki eylemin yapılış biçimini sezdirir: “yüzüş, bakış, gidiş”. “-mak/-mek” eki ise eylemi bir bütün olarak adlandırır: “yüzmek, bakmak, gitmek”. Aynı fiilden türeyen bu üç sözcük, anlamca birbirinin yerine her zaman geçmez.

“Çocuğun yüzüşü herkesi etkiledi.” cümlesinde “yüzüş” eylemin biçimini anlatır; “Çocuğun yüzmesi yasaklandı.” cümlesinde “yüzme” işin adıdır; “Yüzmek yorucudur.” cümlesinde ise “yüzmek” eylemin tamamını adlandırır. Üç cümle de doğrudur, ancak vurguları farklıdır. Testlerde bu fark, “Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil vardır?” tipi sorularda değil, anlam nüansı sorularında belirleyici olur.

İsim-fiil ile isim arasındaki sınır

Her “-ma” ile biten sözcük isim-fiil değildir. “Dondurma eridi.” cümlesinde “dondurma” bir yiyeceğin adıdır; “dondurma makinesi” tamlamasında da nesne adı olarak kullanılır. Buna karşılık “Sütü dondurma işlemi uzun sürdü.” cümlesinde “dondurma”, “dondurmak” eyleminin adıdır ve isim-fiildir. Ayrımı yapmak için sözcüğün tek başına bir varlığı mı adlandırdığına, yoksa bir eylemi mi adlandırdığına bakmak gerekir.

Aynı test “sarma, dolma, çakmak, gözleme, kaymak” gibi sözcükler için de geçerlidir. “Sarma sardık.” cümlesinde “sarma” yemek adıdır; “Kitabı sarma işini bitirdi.” cümlesinde ise eylem adıdır. Kalıplaşmış adlar sözlükte ayrı madde olarak yer alır; bu yüzden bu sözcükleri gördüğünde önce cümleye, sonra sözlüğe bakmak en güvenli yoldur.

İsim-fiil hangi sorulara cevap verir?

İsim-fiil, cümlede isim gibi davrandığı için isme sorulan sorulara cevap verir: “Ne?”, “Neyi?”, “Neye?”, “Nerede?”, “Kim?”. “Okumak insanı geliştirir.” cümlesinde “Ne geliştirir?” sorusunun cevabı “okumak”tır; sözcük öznedir. “Okumayı seviyorum.” cümlesinde “Neyi seviyorum?” sorusunun cevabı “okumayı”dır; sözcük nesnedir. “Okumaya zaman ayırdı.” cümlesinde “Neye zaman ayırdı?” sorusunun cevabı “okumaya”dır; sözcük dolaylı tümleçtir.

Bu sorular, isim-fiilin cümledeki görevini bulmanın en hızlı yoludur. Ancak dikkat: isim-fiil, zarf tümleci görevinde kullanılmaz. “Koşarak geldi.” cümlesindeki “koşarak” zarf-fiildir ve “Nasıl geldi?” sorusuna cevap verir. İsim-fiil ise yüklemin nasıl yapıldığını değil, neyin yapıldığını anlatır. Bu ayrım, isim-fiil ile zarf-fiil sorularını ayırır.

“Fiilimsi mi, kalıcı ad mı?” testi

• Tek başına varlık adı mı? Evet ise kalıcı addır: “çakmak, dondurma, sarma”.
• Eylem adı mı? Evet ise isim-fiildir: “koşma, yüzüş, okumak”.
• İsim çekim eki alıyor mu? “Okumayı, okumaya, okumam” → isim-fiil.
• Cümlede isim gibi mi? Özne, nesne, tümleç ya da yüklemse isim-fiil.

İsim-fiilin yan cümledeki yeri

İsim-fiil, kendisinden sonra gelen bir yüklemle birlikte yan cümle kurar: “Kitabı okumak, insanı geliştirir.” cümlesinde “kitabı okumak” bir yan cümledir; ana cümlenin öznesidir. “Kitabı okumayı seviyorum.” cümlesinde ise yan cümle nesne görevindedir. Yan cümleyi bulmak için isim-fiilin bulunduğu bölümü ayırıp tek başına okumak yeterlidir. “Kitabı okumak” tek başına bir eylem adı gibi durur; ana cümlenin yüklemi ise “geliştirir”dir. Bu ayrım, uzun cümlelerde öge bulmayı kolaylaştırır.

İsim-fiilin anlamını genişletmek

İsim-fiil, tek başına bir eylem adı olsa da cümle içinde açıklayıcı ögeler alabilir: “Sabah erken koşmayı alışkanlık hâline getirdi.” cümlesinde “koşmayı” isim-fiili, “sabah erken” zarfıyla birlikte bir eylem öbeği kurmuştur. Bu öbek, cümlenin nesnesidir. İsim-fiilin yanına gelen bu tür açıklayıcılar, onu daha somut hâle getirir ve cümlenin anlamını zenginleştirir. Sorularda bu öbeklerin tamamı birlikte değerlendirilir.

Sık yapılan 3 hata

1. “-ma” görünce hemen isim-fiil demek. “Dondurma eridi.” cümlesinde “dondurma” bir yiyecek adıdır; isim-fiil değildir. Cümleye ve sözcüğün anlamına bakmak gerekir.
2. İsim-fiili çekimli fiil sanmak. “Okumak güzeldir.” cümlesinde “okumak” yüklem değil, öznedir. Yüklem “güzeldir”dir; isim-fiil yalnızca isim görevindedir.
3. Eklerin anlam farkını görmemek. “Yüzme, yüzüş, yüzmek” aynı fiilden türemiştir ama aynı anlamda değildir; sorularda bu nüans ayırt edici olabilir.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Eki bul. Sözcükte “-ma/-me, -ış/-iş, -mak/-mek” eklerinden hangisi var?
2. Kökü kontrol et. Sözcük fiil kökünden mi türemiş, yoksa kalıplaşmış bir ad mı?
3. Cümledeki görevi belirle. İsim sorularından hangisine cevap veriyor?
4. İsim çekim ekini dene. Sözcüğe “-i, -e, -de” ekleri getirilebiliyorsa isim gibi davranıyor demektir.

Örnek çözüm

“Küçük kız, denizde yüzmeyi çok seviyordu. Annesi ona yüzmeyi öğretmek için her sabah sahile iniyordu. Bir gün dalgalar yükseldi; çocuk korktu ve sudan çıktı.” Bu parçada “yüzmeyi” iki kez geçer: ilkinde “Neyi seviyordu?” sorusunun cevabı olarak nesnedir; ikincisinde “öğretmek” isim-fiiline bağlıdır ve yine isim görevindedir. “Öğretmek” ise “-mek” ekiyle kurulmuş isim-fiildir ve “Ne için?” sorusunun içinde yer alır. “Yükseldi, korktu, çıktı” ise çekimli fiillerdir. Soru “Bu parçada kaç isim-fiil vardır?” diye soruyorsa, ekleri ve görevleri birlikte kontrol etmek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

İsim-fiilleri pekiştirmenin en iyi yolu, tek bir fiilden üç ekle sözcük üretip her birini farklı görevde kullanmaktır. “Oku-” fiilinden “okuma, okuyuş, okumak” sözcüklerini üret; birini özne, birini nesne, birini dolaylı tümleç yap. Ardından aynı sözcükleri “dondurma, sarma, çakmak” gibi kalıcı adlarla karşılaştır. Bu alıştırma, hem ekleri hem görevleri aynı anda çalıştırır. Testte yanlış yaptığın sorularda eki mi, görevi mi karıştırdığını not et.

İlgili içerik

• 8. Sınıf Fiilimsiler Testleri (18 test)
• 8. Sınıf İsim Fiil Testi-2
• 8. Sınıf İsim Fiil Testi-3
• 8. Sınıf Türkçe Testleri
• Fiilimsiler Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026