7. Sınıf Sözcükler Arası Anlam İlişkileri Test-2

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 7. sınıf Türkçe dersi sözcükler arası anlam ilişkileri konusunun eş anlam ve yakın anlam ayrımını ölçer. Eş anlamlı sözcükler aynı kavramı anlatır ve birbirinin yerine geçebilir: “hekim–doktor”. Yakın anlamlı sözcükler ise benzer ama tam aynı olmayan anlamlar taşır: “korku–endişe”. Bu ayrım, sorularda en çok karıştırılan noktadır. Aşağıda iki ilişkiyi ayırma yollarını, cümlede yer değiştirme testini ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Eş anlamlı ve yakın anlamlı sözcükleri ayırt eder; sözcüklerin cümlede birbirinin yerine geçip geçemeyeceğini test eder. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Eş anlam: Aynı kavramı anlatan sözcük çiftlerini bulma.
• Yakın anlam: Benzer ama farklı ton taşıyan çiftleri ayırma.
• Yer değiştirme: Sözcüğün cümlede diğerinin yerine geçip geçmediğini test etme.
• Bağlam: Cümlenin hangi anlamı desteklediğini belirleme.

Eş anlamlılık

Eş anlamlı sözcükler aynı kavramı anlatır; aralarında anlam farkı yoktur. “Öğrenci–talebe”, “hekim–doktor”, “siyah–kara”, “yürek–kalp” çiftleri bu gruba girer. Bu sözcüklerden biri cümlede diğerinin yerine kullanıldığında anlam bozulmaz. Eş anlamlılık, çoğunlukla biri Türkçe diğeri yabancı kökenli olan çiftlerde görülür.

Yakın anlamlılık

Yakın anlamlı sözcükler benzer duyguları ya da durumları anlatır ama tam olarak örtüşmez. “Korku” ani ve güçlü bir duygudur; “endişe” ise sürekli ve daha hafif bir tedirginliktir. “İstek” ve “heves” de benzerdir; ancak “heves” daha geçici bir yönelimdir. Bu fark, cümlede yer değiştirme testiyle ortaya çıkar.

Yer değiştirme testi

• 1. Sözcüğü cümleden çıkar, yerine diğerini koy.
• 2. Cümleyi yeniden oku.
• 3. Anlam bozulmuyorsa eş anlamlıdır.
• 4. Anlam kayıyorsa yakın anlamlıdır.

Bağlamın rolü

Bir sözcüğün eş anlamlı olup olmadığı, cümledeki kullanımına bağlıdır. “Ağır bir çanta” cümlesinde “ağır” sözcüğünün yerine “sıkı” konamaz; ancak “ağır bir söz” cümlesinde “kırıcı” konabilir. Bu yüzden eş anlamlılık, sözcük çiftinin sözlük anlamıyla değil, cümledeki işleviyle değerlendirilmelidir.

Eş anlamlılığın sınırları

Eş anlamlı sözcükler her cümlede birbirinin yerine geçmez; temel anlamda örtüşmeleri gerekir. “Doktor” ve “hekim” aynı kişiyi anlatır; “kızmak” ve “öfkelenmek” ise örtüşse de tam aynı değildir. Bu yüzden çiftleri değerlendirirken cümleye yerleştirmek gerekir.

Sık yapılan 3 hata

1. Yakın anlamı eş anlam sanmak. “Korku–endişe” tam aynı değildir.
2. Sözlük anlamına bakmamak. Çift, cümlede örtüşmüyorsa eş anlamlı değildir.
3. Yer değiştirme testini atlamak. Test yapılmadan verilen karar yanıltıcı olur.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Anlamları karşılaştır. Aynı mı, benzer mi?
2. Cümlede dene. Yer değiştir, anlam bozuluyor mu?
3. Ton farkını gör. Duygu şiddeti değişiyor mu?
4. İlişkiyi adlandır. Eş anlam mı, yakın anlam mı?

Örnek çözüm

“Sınav sonucunu öğrenince büyük bir korku yaşadı.” Bu cümlede “korku” yerine “endişe” konduğunda anlam tamamen bozulmaz ama duygu hafifler; bu yüzden çift yakın anlamlıdır. “Doktor” yerine “hekim” konduğunda ise anlam hiç değişmez; bu çift eş anlamlıdır. Soru “Hangisi eş anlamlıdır?” diye soruyorsa, yer değiştirme testini uygulamak gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün beş sözcük çifti yaz; her çifti bir cümlede deneyerek eş anlam mı yakın anlam mı olduğunu belirle. Yanına ton farkını da not et. Bu alıştırma, iki ilişkiyi kalıcı hâle getirir.

İlgili içerik

• 7. Sınıf Sözcükler Arası Anlam İlişkileri Testleri
• 7. Sınıf Sözcükler Arası Anlam İlişkileri Testi-1
• 7. Sınıf Sözcükler Arası Anlam İlişkileri Testi-3
• Sözcükte Anlam Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026