7. Sınıf Söz Sanatları Testi-3

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 7. sınıf Türkçe dersi söz sanatları konusunun abartma, konuşturma ve karşıtlık bölümünü ölçer. Abartma bir durumu olduğundan büyük ya da küçük göstermektir: “Bin kere söyledim.” Konuşturma, insan dışı varlıkların konuşturulmasıdır: “Dedim: ey rüzgâr, neden esiyorsun?” Karşıtlık ise iki zıt durumun bir arada verilmesidir: “Ağladım gülerken.” Bu sanatlar, anlatımı güçlendirir. Aşağıda üç sanatın sınırlarını ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Abartma, konuşturma ve karşıtlık sanatlarını tanır; bu sanatların metne kattığı anlamı açıklar ve diğer söz sanatlarından ayırt eder. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Abartma: Ölçüsüz büyütme ya da küçültmeyi fark etme.
• Konuşturma: İnsan dışı varlıkların konuşturulmasını belirleme.
• Karşıtlık: Zıt durumların bir arada verilmesini görme.
• Ayrım: Üç sanatı birbirine karıştırmama.

Abartma (mübalağa)

Abartma, bir durumu, duyguyu ya da özelliği olduğundan çok büyük veya çok küçük göstermektir: “Bin kere söyledim, duymadın.”, “Dağlar kadar üzüldüm.”, “Bir damla suda boğulacaktım.” Bu sanat, duygunun yoğunluğunu sezdirir. Abartma ile ölçüsüz konuşma farklıdır; abartma bilinçli bir anlatım tercihidir.

Konuşturma (intak)

Konuşturma, insan dışı varlıkların insan gibi konuşturulmasıdır. “Ey rüzgâr, neden böyle esiyorsun?” cümlesinde rüzgâr konuşturulmuştur. Kişileştirmeden farkı, konuşturmanın doğrudan konuşma içermesidir; kişileştirmede ise varlığa insan özelliği verilir ama konuşma zorunlu değildir. Masal ve fabl türlerinde konuşturma sık görülür.

Karşıtlık (tezat)

• Örnek: “Ağladım gülerken.”
• Örnek: “En güzel günüm, en karanlık gecemdi.”
• Örnek: “Küçük bir dünyada büyük hayaller.”
• Ölçüt: İki zıt durum bir arada mı?

Sanatların metne etkisi

Abartma, duygu yoğunluğunu artırır; okurun dikkatini çeker. Konuşturma, metne canlılık katar ve anlatımı sürükleyici yapar. Karşıtlık ise iki durum arasındaki farkı keskinleştirir, anlamı derinleştirir. Üç sanat da anlatımı düz bir bilgi vermekten çıkarıp edebî hâle getirir.

Söz sanatlarını birlikte görmek

Bir metinde birden fazla sanat bulunabilir. “Dağlar kadar yorgundum; rüzgâr bana ‘dur’ dedi.” cümlesinde hem abartma hem konuşturma vardır. Sorularda “Bu parçada hangi sanat vardır?” denildiğinde, baskın olanı seçmek gerekir. Baskın sanat, cümlenin anlamını en çok yönlendiren sanattır.

Sık yapılan 3 hata

1. Abartmayı yanlış bilgi sanmak. “Bin kere söyledim” gerçek sayı değil, duygu yoğunluğudur.
2. Konuşturmayı kişileştirme sanmak. Konuşturmada doğrudan konuşma vardır.
3. Karşıtlığı çelişki sanmak. Karşıtlık bilinçli bir sanattır; çelişki ise anlatım bozukluğudur.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Ölçüsüz ifade var mı? Varsa abartma.
2. Konuşma var mı? İnsan dışı varlık konuşuyorsa konuşturma.
3. Zıtlık var mı? İki karşıt durum bir aradaysa karşıtlık.
4. Sanatı adlandır. Cümledeki baskın sanatı seç.

Örnek çözüm

“Dağlar kadar yorgundum; ama yine de yola çıktım. ‘Ey yol, beni nereye götürüyorsun?’ diye sordum. Yol sessiz kaldı; ne gündüzüm geceye, ne gecem gündüze benziyordu.” Bu parçada “dağlar kadar yorgunum” abartma, “ey yol” seslenişi ve konuşma ise konuşturmadır. “Ne gündüzüm geceye, ne gecem gündüze benziyordu” ifadesinde karşıtlık vardır. Soru “Bu parçada hangi söz sanatı yoktur?” diye soruyorsa, her cümleyi tek tek değerlendirmek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün üç cümle yaz: birinde abartma, birinde konuşturma, birinde karşıtlık kullan. Ardından cümleleri karıştırıp sanatlarını bul. Bu alıştırma, üç sanatın sınırlarını netleştirir. Bu alıştırmayı kısa tutmak, öğrenilen kuralın kalıcı olmasını ve sınavda hatırlanmasını sağlar.

İlgili içerik

• 7. Sınıf Söz Sanatları Testleri
• 7. Sınıf Söz Sanatları Testi-2
• 7. Sınıf Metin Türleri Testleri
• Söz Sanatları Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026