7. Sınıf Fiillerin Anlam Özellikleri Testi-3

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 7. sınıf Türkçe dersi fiillerin anlam özellikleri konusunun durum fiilleri bölümünü ölçer. Durum fiilleri, öznenin iradesi dışında gerçekleşen ve genellikle bir süre devam eden eylemlerdir: “oturdu, uyudu, durdu, yattı, bekledi”. Bu fiiller nesne almaz; “neyi?” sorusuna cevap vermez. Durum fiilleri bir hareketten çok bir hâli anlatır. Aşağıda bu fiillerin özelliklerini, ayırt etme yollarını ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Durum fiillerini tanır; bu fiillerin irade dışı gerçekleştiğini, nesne almadığını ve bir hâli anlattığını örneklerle açıklar. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• İrade dışılık: Öznenin bilerek yapmadığı eylemleri belirleme.
• Nesnesizlik: “Neyi?” sorusuna cevap vermeyen fiilleri tanıma.
• Süreklilik: Bir süre devam eden hâlleri görme.
• Karşılaştırma: Durumu kılış ve oluştan ayırma.

Durum fiillerinin özellikleri

Durum fiilleri, öznenin içinde bulunduğu hâli anlatır. “Uzun süre bekledi.” cümlesinde bekleme bir hâldir ve bir süre devam eder. “Koltukta oturdu.” cümlesinde de bir durum vardır. Bu fiiller nesne almaz ve çoğu zaman “ne yapıyor?” sorusuna cevap verir, “neyi?” sorusuna vermez.

Nesnesizlik testi

Durum fiilini bulmanın yolu “neyi?” sorusunu sormaktır. “Çocuk uyudu.” cümlesinde “neyi uyudu?” sorusunun cevabı yoktur; bu yüzden “uyudu” durum fiilidir. Buna karşılık “Kitabı okudu.” cümlesinde “neyi okudu?” sorusuna “kitabı” cevabı gelir; bu fiil kılıştır. Test, iki grubu hızla ayırır.

Süreklilik

• Durum: “Bir saat bekledi.” → süre var.
• Durum: “Yol boyunca sustu.” → hâl var.
• Ölçüt: Eylem bir süre devam ediyor mu?
• Not: Durum fiilleri hareketten çok hâl anlatır.

Durum ile kılışı ayırmak

“Kapıyı kapattı.” kılış, “Kapı kapalıydı.” durumdur. “Koştu” iradeye bağlı bir eylemdir; “yoruldu” ise kendiliğinden gerçekleşir. Bu ayrımda irade ve nesne birlikte değerlendirilir. Durum fiilleri çoğu zaman irade dışıdır ve nesne almaz; kılış fiilleri ise irade bildirir ve nesne alabilir.

Durum fiillerinde zaman

Durum fiilleri de zamanla çekimlenebilir: “oturdu, oturuyor, oturacak”. Ancak zaman değişse de fiil bir hâli anlatmaya devam eder. “Yol boyunca sustu.” cümlesinde susma bir hâldir; “susuyor” biçiminde de aynı hâl sürer. Bu özellik, durum fiillerini kılıştan ayırmayı kolaylaştırır. Aynı yöntem, oluş fiillerinde de işe yarar.

Sık yapılan 3 hata

1. Her nesnesiz fiili durum sanmak. “Yürüdü” nesne almaz ama iradeye bağlıdır.
2. İradeyi göz ardı etmek. Durum fiilleri kendiliğinden gerçekleşir.
3. Süreyi kontrol etmemek. Durum, çoğu zaman bir süre devam eder.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. “Neyi?” sorusunu sor. Cevap yoksa durum olabilir.
2. İradeyi kontrol et. Özne bilerek mi yapıyor?
3. Süreyi kontrol et. Hâl devam ediyor mu?
4. Değişim ara. Zamanla dönüşüm var mı?

Örnek çözüm

“Sabahtan akşama kadar bahçede oturdu. Ara sıra gökyüzüne baktı ama yerinden kalkmadı. Akşam olunca içeri girdi.” Bu parçada “oturdu” ve “kalkmadı” durum fiilleridir; bir hâl anlatır ve nesne almaz. “Baktı” ise nesne alabilen bir fiildir. Soru “Bu parçada hangi fiil durum fiilidir?” diye soruyorsa, nesne almayan ve hâl bildiren fiilleri işaretlemek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün on fiil yaz; her birine “neyi?” sorusunu sor, ardından irade bildirip bildirmediğini işaretle. İki listeyi karşılaştırmak, durum fiillerini ayırt etmeyi kolaylaştırır.

İlgili içerik

• 7. Sınıf Fiillerin Anlam Özellikleri Testleri
• 7. Sınıf Fiillerin Anlam Özellikleri Testi-2
• 7. Sınıf Fiillerin Anlam Özellikleri Testi-4
• 7. sınıf fiiller konu anlatımı

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026