6. Sınıf Cümlede Anlam Testi-3

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 6. sınıf Türkçe dersi cümlede anlam konusunun koşul ve karşılaştırma bölümünü ölçer. Koşul cümlesi bir durumu başka bir duruma bağlar: “Erken gelirsen seni beklerim.” Karşılaştırma ise iki varlığı bir ölçüte göre kıyaslar: “Bu kitap diğerinden daha kalın.” Aşağıda iki ilişkiyi ayırt etme yollarını ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Koşul ve karşılaştırma bildiren cümleleri tanır; bu cümlelerin kurduğu anlam ilişkisini açıklar. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Koşul: “-sa, eğer, şayet” yapılarını tanıma.
• Karşılaştırma: “Daha, en, göre” ifadelerini belirleme.
• Ayrım: Koşulu karşılaştırmadan ayırma.
• Yorum: İlişkinin cümleye katkısını açıklama.

Koşul cümlesi

Koşul cümlesi, bir durumun gerçekleşmesini başka bir duruma bağlar: “Yağmur yağarsa maç iptal olur.”, “Erken gelirsen seni beklerim.” Bu cümlelerde koşul gerçekleşmemiştir; yalnızca bir ihtimal olarak sunulur. “-sa, eğer, şayet” ifadeleri koşul ilişkisi kurar.

Karşılaştırma cümlesi

Karşılaştırma cümlesi, iki varlığı bir ölçüte göre kıyaslar: “Bu kitap diğerinden daha kalın.”, “En hızlı koşucu Ali’ydi.” Bu cümlelerde “daha, en, göre” ifadeleri kıyas kurar. Karşılaştırma, iki varlık arasındaki farkı görünür kılar.

Örnekler ve ölçütler

• Koşul: “Çalışırsan kazanırsın.”
• Karşılaştırma: “Bu yol diğerinden kısa.”
• Ölçüt: Şart mı, kıyas mı?
• Dikkat: Koşul gerçekleşmemiştir.

İki ilişkiyi ayırmak

Koşulda bir durum diğerine bağlıdır; karşılaştırmada ise iki varlık bir ölçüte göre kıyaslanır. “Erken gelirsen otobüse yetişirsin.” cümlesinde koşul vardır. “Erken gelen otobüse yetişti.” cümlesinde ise karşılaştırma değil, zaman ilişkisi vardır. Bu ayrım, sorularda belirleyicidir.

İlişkileri ayırt etme alıştırması

Aynı konuyu iki ilişkiyle anlatmak ayrımı netleştirir: “Yağmur yağdığı için maç ertelendi.” (neden-sonuç), “Yağmur yağarsa maç ertelenir.” (koşul). İki cümleyi karşılaştırmak, koşulun gerçekleşmemiş olduğunu gösterir.

Sık yapılan 3 hata

1. Koşulu gerçek sanmak. “-sa” bir ihtimaldir.
2. Karşılaştırmayı benzetme sanmak. “Gibi” benzetme, “daha” kıyastır.
3. İfadeyi okumadan karar vermek. Cümle bütün olarak okunmalıdır.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. İfadeyi bul. “-sa” mı, “daha” mı?
2. Gerçekleşmeyi kontrol et. Şart mı, olgu mu?
3. İlişkiyi adlandır. Koşul mu, karşılaştırma mı?
4. Cümleyi yorumla. İlişki ne katıyor?

Örnek çözüm

“Erken gelirsen otobüse yetişirsin. Bu otobüs diğerinden daha hızlı. Eğer yer bulursan otur.” Bu parçada birinci ve üçüncü cümle koşul, ikinci cümle ise karşılaştırma bildirir. Soru “Bu parçada hangi ilişki vardır?” diye soruyorsa, iki ilişkiyi ayrı ayrı belirtmek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün iki koşul ve iki karşılaştırma cümlesi yaz; ardından ifadeleri işaretle ve ilişkileri belirt. Bu alıştırma, iki ilişkiyi kalıcı hâle getirir.

İlgili içerik

• 6. Sınıf Cümlede Anlam Testleri
• 6. Sınıf Cümlede Anlam Testi-2
• 6. Sınıf Cümlede Anlam Testi-4
• Cümlede Anlam Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026