6. Sınıf Cümlede Anlam Testi-2

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 6. sınıf Türkçe dersi cümlede anlam konusunun neden-sonuç ve amaç-sonuç ilişkileri bölümünü ölçer. Neden-sonuç ilişkisinde bir olayın gerekçesi verilir: “Yağmur yağdığı için maç ertelendi.” Amaç-sonuç ilişkisinde ise eylemin hedefi gösterilir: “Maçı kazanmak için çok çalıştı.” Bu iki ilişki sık karıştırılır. Aşağıda ayırt etme yollarını ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Neden-sonuç ve amaç-sonuç cümlelerini ayırt eder; bu ilişkilerin cümleye kattığı anlamı açıklar. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Neden-sonuç: “-dığı için, çünkü” ilişkisini tanıma.
• Amaç-sonuç: “-mak için, diye” ilişkisini belirleme.
• Ayrım: Gerçekleşmiş gerekçe ile hedefi ayırma.
• Yorum: İlişkinin cümleye katkısını açıklama.

Neden-sonuç ilişkisi

Neden-sonuç ilişkisinde bir olayın gerekçesi ve sonucu birlikte verilir: “Yollar kapandığı için otobüs gecikti.” Bu cümlede yolların kapanması nedendir, otobüsün gecikmesi sonuçtur. Gerekçe gerçekleşmiştir; bu yüzden neden-sonuç ilişkisi somut bir olaya dayanır.

Amaç-sonuç ilişkisi

Amaç-sonuç ilişkisinde eylemin hedefi gösterilir: “Sınavı kazanmak için her gün çalıştı.” Bu cümlede çalışmanın amacı sınavı kazanmaktır. Amaç henüz gerçekleşmemiştir; bu yüzden amaç-sonuç ilişkisi bir hedefe dayanır. “-mak için, amacıyla, diye” ifadeleri bu ilişkiyi kurar.

Örnekler ve ölçütler

• Neden: “Hasta olduğu için gelmedi.”
• Amaç: “Derse yetişmek için erken çıktı.”
• Ölçüt: Gerekçe mi, hedef mi?
• Dikkat: Amaç gerçekleşmemiştir.

İki ilişkiyi ayırmak

Neden-sonuç ilişkisinde olay gerçekleşmiştir; amaç-sonuç ilişkisinde ise hedeflenmiştir. “Yağmur yağdığı için maç ertelendi.” cümlesinde yağmur yağmıştır. “Maçı kazanmak için çalıştı.” cümlesinde ise kazanmak bir hedeftir. Bu ayrım, iki ilişkiyi karıştırmayı önler.

İki ilişkinin metne katkısı

Neden-sonuç metne açıklayıcılık katar; amaç-sonuç ise eylemin yönünü gösterir. Bu iki ilişki birlikte kullanıldığında metin hem gerekçeli hem hedefli olur. Bu yüzden ilişkileri tanımak, metnin düşünce akışını görmeyi kolaylaştırır.

Sık yapılan 3 hata

1. Amacı neden sanmak. “-mak için” hedef gösterir.
2. Nedeni amaç sanmak. “-dığı için” gerekçe verir.
3. İfadeyi okumadan karar vermek. Cümle baştan sona okunmalıdır.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. İfadeyi bul. “-dığı için” mi, “-mak için” mi?
2. Gerçekleşmeyi kontrol et. Olay olmuş mu?
3. İlişkiyi adlandır. Neden-sonuç mu, amaç-sonuç mu?
4. Cümleyi yorumla. İlişki anlamı nasıl etkiliyor?

Örnek çözüm

“Yollar kapandığı için otobüs gecikti. Derse yetişmek için erken çıktı. Sınavı kazanmak için her gün çalıştı.” Bu parçada ilk cümle neden-sonuç, diğer iki cümle amaç-sonuç bildirir. Soru “Bu parçada hangi cümle neden-sonuç ilişkisi kurar?” diye soruyorsa, ilk cümleyi işaretlemek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün üç cümle yaz: biri neden-sonuç, ikisi amaç-sonuç bildirsin. Ardından ifadeleri işaretle ve gerçekleşme durumunu belirt. Bu alıştırma, ayrımı pekiştirir.

İlgili içerik

• 6. Sınıf Cümlede Anlam Testleri
• 6. Sınıf Cümlede Anlam Testi-1
• 6. Sınıf Türkçe Testleri
• Cümlede Anlam Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026