5. Sınıf Eş Sesli ve Yakın Anlamlı Testi-1

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 5. sınıf Türkçe dersi eş sesli ve yakın anlamlı sözcükler konusunun temel bilgilerini ölçer. Eş sesli sözcüklerin yazılışı aynı, anlamı farklıdır: “yüz” (sayı), “yüz” (surat). Yakın anlamlı sözcükler ise benzer ama tam aynı olmayan anlamlar taşır: “korku–endişe”. Bu iki ilişki sık karıştırılır. Aşağıda ayrım yollarını ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Eş sesli ve yakın anlamlı sözcükleri tanır; bu iki ilişkiyi eş anlamlılıktan ayırt eder. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Eş seslilik: Yazılışı aynı, anlamı farklı sözcükleri bulma.
• Yakın anlam: Benzer ama farklı ton taşıyan çiftleri görme.
• Bağlam: Cümlenin hangi anlamı desteklediğini belirleme.
• Ayrım: İki ilişkiyi eş anlamlılıktan ayırma.

Eş seslilik nedir?

Eş sesli sözcükler yazılışları aynı, anlamları farklı olan sözcüklerdir: “çay” (içecek/akarsu), “dal” (ağaç dalı/gövdeye atılan), “yüz” (sayı/surat). Bu sözcükler tek başına belirsizdir; cümle içinde anlam kazanır. Bağlam, eş seslileri ayırmanın tek yoludur.

Yakın anlamlılık nedir?

Yakın anlamlı sözcükler benzer duyguları anlatır ama tam örtüşmez. “Korku” ani ve güçlü bir duygudur; “endişe” ise sürekli ve daha hafif bir tedirginliktir. “İstek” ve “heves” de benzerdir; ancak “heves” daha geçicidir. Bu fark, cümlede yer değiştirme testiyle ortaya çıkar.

Ayrım ölçütleri

• Yazılış aynı mı? Evetse eş seslilik.
• Anlam aynı mı? Evetse eş anlamlılık.
• Ton farkı var mı? Varsa yakın anlamlılık.
• Ölçüt: Cümlede anlam korunuyor mu?

Bağlamın rolü

Eş sesli bir sözcüğün anlamını cümledeki diğer sözcükler belirler. “Çay kenarında oturduk.” cümlesinde “çay” akarsudur; “Bir çay içtik.” cümlesinde içecektir. Bu yüzden eş sesli sorularında cümlenin tamamını okumak zorunludur.

Sık yapılan 3 hata

1. Eş sesliyi eş anlamlı sanmak. Yazılış aynı, anlam farklıdır.
2. Yakın anlamı eş anlam sanmak. Ton farkı vardır.
3. Cümleyi okumadan karar vermek. Bağlam belirleyicidir.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Yazılışı karşılaştır. Aynı mı, farklı mı?
2. Anlamları karşılaştır. Aynı, farklı, benzer?
3. Cümlede dene. Yer değiştir, anlam bozuluyor mu?
4. İlişkiyi adlandır. Eş sesli mi, yakın anlam mı?

Örnek çözüm

“Çay kenarında yürüdük. Sonra bir çay söyledik. Kardeşim korkuyla anneme sarıldı; annemde ise bir endişe vardı.” Bu parçada “çay” eş seslidir; iki farklı anlamda kullanılmıştır. “Korku” ve “endişe” ise yakın anlamlıdır. Soru “Bu parçada hangi anlam ilişkisi vardır?” diye soruyorsa, iki ilişkiyi ayrı belirtmek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün üç eş sesli sözcük seç; her anlamıyla birer cümle kur. Ardından iki yakın anlamlı çifti karşılaştır. Bu alıştırma, iki ilişkiyi kalıcı hâle getirir.

İlgili içerik

• 5. Sınıf Türkçe Testleri
• 5. Sınıf Cümlede Anlam Testleri
• 5. Sınıf Sözcükte Anlam Testleri
• Sözcükte Anlam Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026