5. Sınıf Eş Anlam Testi-1

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 5. sınıf Türkçe dersi eş anlam konusunun temel bilgilerini ölçer. Eş anlamlı sözcükler, aynı kavramı anlatan ve birbirinin yerine kullanılabilen sözcüklerdir: “öğrenci–talebe”, “doktor–hekim”, “siyah–kara”. Bu sözcükler arasında anlam farkı yoktur; yalnızca köken ya da kullanım sıklığı değişebilir. Eş anlamlıları tanımak, sözcük dağarcığını genişletir. Aşağıda eş anlamlılığı, yer değiştirme testini ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Eş anlamlı sözcükleri tanır; bir sözcüğün cümlede diğerinin yerine geçip geçemeyeceğini test eder. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Tanıma: Aynı kavramı anlatan sözcük çiftlerini bulma.
• Yer değiştirme: Cümlede anlamın bozulup bozulmadığını test etme.
• Kullanım: Eş anlamlıyı cümlede doğru kullanma.
• Ayrım: Eş anlamı yakın anlamdan ayırma.

Eş anlamlılık nedir?

Eş anlamlı sözcükler aynı kavramı anlatır ve çoğu zaman birbirinin yerine kullanılabilir: “hekim–doktor”, “yürek–kalp”, “konut–ev”. Bu sözcüklerden biri cümlede diğerinin yerine geçtiğinde anlam bozulmaz. Eş anlamlılık, dilin zenginliğini gösterir ve anlatımda tekrarı önler.

Yer değiştirme testi

İki sözcüğün eş anlamlı olup olmadığını anlamanın yolu, sözcüğü cümlede denemektir. “Doktor geldi.” cümlesinde “doktor” yerine “hekim” konduğunda anlam bozulmaz; bu çift eş anlamlıdır. “Korku” yerine “endişe” konduğunda ise duygunun şiddeti değişir; bu çift yakın anlamlıdır.

Eş anlamlı çiftler

• “Öğrenci–talebe”: Aynı anlam.
• “Siyah–kara”: Aynı anlam.
• “Yanıt–cevap”: Aynı anlam.
• Ölçüt: Cümlede yer değiştirince anlam bozuluyor mu?

Eş anlamın sınırları

Eş anlamlı sözcükler her cümlede birbirinin yerine geçmez. “Ağır çanta” ifadesinde “ağır” yerine “sıkı” konamaz. Ancak “ağır söz” ifadesinde “kırıcı” kullanılabilir. Bu yüzden eş anlamlılık, sözcük çiftinin sözlük anlamıyla değil, cümledeki işleviyle değerlendirilmelidir.

Sık yapılan 3 hata

1. Yakın anlamı eş anlam sanmak. “Korku–endişe” tam aynı değildir.
2. Yer değiştirme testini atlamak. Test yapılmadan verilen karar yanıltıcı olur.
3. Her sözcüğün eş anlamlısı olduğunu sanmak. Bazı sözcüklerin eş anlamlısı yoktur.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Anlamları karşılaştır. Aynı kavramı mı anlatıyorlar?
2. Cümlede dene. Yer değiştir, anlam bozuluyor mu?
3. Ton farkını gör. Duygu şiddeti değişiyor mu?
4. İlişkiyi adlandır. Eş anlam mı, yakın anlam mı?

Örnek çözüm

“Öğretmen, öğrencilere yeni bir ödev verdi. Talebeler ödevi dikkatle inceledi. Yanıtlarını deftere yazdılar.” Bu parçada “öğrenci–talebe” ve “yanıt–cevap” eş anlamlıdır. “İncelemek” yerine “bakmak” konabilir ama anlam hafifler; bu çift yakın anlamlıdır. Soru “Bu parçada hangi sözcükler eş anlamlıdır?” diye soruyorsa, yer değiştirme testini uygulamak gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün beş eş anlamlı çift yaz ve her birini bir cümlede dene. Ardından yakın anlamlı çiftlerle karşılaştır. Bu alıştırma, eş anlamlılığı kalıcı hâle getirir.

İlgili içerik

• 5. Sınıf Cümlede Anlam Testleri
• 5. Sınıf Eş Anlam Testi-2
• 5. Sınıf Sözcükte Anlam Testleri
• 5. Sınıf Sözcükte Anlam Konu Anlatımı

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026