6. Sınıf Sözcükler Arası Anlam İlişkileri Testi-5

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 6. sınıf Türkçe dersi sözcükler arası anlam ilişkileri konusunun metin içinde kullanımı bölümünü ölçer. Bir metinde eş anlamlı sözcükler tekrarı önler, karşıt anlamlılar vurgu yaratır, eş sesliler söz oyunlarına imkân verir. “Küçük bir odada büyük hayaller kuruyordu.” cümlesinde karşıtlık vurgu yaratır. Aşağıda metin içinde ilişki bulma yollarını bulacaksın.

Kazanım

Metin içinde eş, karşıt ve eş sesli sözcükleri belirler; bu ilişkilerin metnin anlamına katkısını açıklar. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Eş anlam: Tekrarı önleyen sözcükleri bulma.
• Karşıt anlam: Vurgu yaratan çiftleri belirleme.
• Eş sesli: Bağlama göre anlamı ayırma.
• Katkı: İlişkilerin metne etkisini açıklama.

Eş anlamın metne katkısı

Eş anlamlı sözcükler, aynı kavramın tekrarını önler ve anlatıma çeşitlilik katar. “Ev” sözcüğü yerine “konut” kullanmak, metni tekdüzelikten kurtarır. Bu yüzden yazarlar, eş anlamlılardan yararlanarak metni akıcı kılar.

Karşıtlığın metne katkısı

Karşıt anlamlı sözcükler, iki durum arasındaki farkı keskinleştirir: “Küçük bir odada büyük hayaller kuruyordu.” Bu cümlede “küçük–büyük” karşıtlığı anlamı derinleştirir. Karşıtlık, metnin vurgusunu güçlendirir ve okurun dikkatini çeker.

Örnekler ve ölçütler

• Eş anlam: “hekim–doktor”.
• Karşıt: “küçük–büyük”.
• Eş sesli: “yüz” (sayı/organ).
• Ölçüt: İlişki metnin anlamını nasıl etkiliyor?

Eş seslilerin metindeki yeri

Eş sesli sözcükler, bağlama göre farklı anlam kazanır. “Yüzü güldü.” cümlesinde organ, “Yüz kişi geldi.” cümlesinde sayı anlamındadır. Bu özellik, söz oyunlarına ve nüktelere imkân verir; ancak bağlam açık değilse anlam karışabilir.

İlişkileri bulma yöntemi

Metinde ilişkileri bulmak için sözcükleri tek tek değil, karşıtlık ve tekrar açısından okumak gerekir. Aynı kavramın farklı sözcüklerle tekrarlandığı yerler eş anlamı, karşıt uçların bir arada verildiği yerler karşıtlığı gösterir.

Sık yapılan 3 hata

1. Tek sözcüğe bakmak. İlişki sözcükler arasında kurulur.
2. Karşıtlığı olumsuzlamayla karıştırmak. Karşıtlık iki ayrı uçtur.
3. Bağlamı atlamak. Eş sesliler bağlamda ayrılır.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Metni oku. Sözcükleri işaretle.
2. Tekrarı bul. Aynı kavram farklı sözcükle mi?
3. Karşıtlığı ara. İki uç bir arada mı?
4. Katkıyı yaz. İlişki metne ne katıyor?

Örnek çözüm

“Küçük bir kasabada büyük hayaller kuruyordu. Yaşadığı konutu, yani evini severdi. Yüzü güldü; yüz kişilik salonda tek başına oturuyordu.” Bu parçada karşıtlık, eş anlam ve eş seslilik birlikte vardır. Soru “Bu parçada hangi ilişki vardır?” diye soruyorsa, üçünü de belirtmek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün bir paragraf oku; eş, karşıt ve eş sesli sözcükleri işaretle. Ardından bu ilişkilerin metne katkısını birer cümleyle yaz.

İlgili içerik

• 6. Sınıf Sözcükler Arası Anlam İlişkileri Testleri
• 6. Sınıf Sözcükler Arası Anlam İlişkileri Testi-4
• 6. Sınıf Sözcükler Arası Anlam İlişkileri Testi-6
• Sözcükler Arası Anlam İlişkileri (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026