6. Sınıf Söz Gruplarında Anlam Testi-2

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 6. sınıf Türkçe dersi söz gruplarında anlam konusunun deyim ve kalıplaşmış sözler bölümünü ölçer. Deyimler, kalıplaşmış söz gruplarıdır ve genellikle mecaz anlam taşır: “eli kulağında”, “ağzı açık kalmak”, “göz atmak”. Bu gruplarda sözcükler değiştirilemez ve tek tek anlamlarından farklı bir ileti taşır. Aşağıda deyimleri tanıma yollarını bulacaksın.

Kazanım

Deyimleri ve kalıplaşmış söz gruplarını tanır; bu grupların mecaz anlam taşıdığını örneklerle açıklar. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Kalıplaşma: Sözcükleri değiştirilemeyen grupları tanıma.
• Mecaz: Grubun mecaz anlam taşıdığını görme.
• Anlam: Deyimin iletisini belirleme.
• Kullanım: Deyimi cümlede doğru kullanma.

Deyim nedir?

Deyim, en az iki sözcükten oluşan ve kalıplaşmış bir söz grubudur. “Eli kulağında” deyimi “çok yakında, hemen” anlamına gelir. Bu grupta “el” ve “kulak” gerçek anlamında değildir; grup bütün olarak mecaz anlam taşır.

Kalıplaşma özelliği

Deyimlerde sözcüklerin yeri değiştirilemez ve yerine başka sözcük konamaz. “Göz atmak” doğrudur; “göz bakmak” yanlıştır. Bu kalıplaşma, deyimleri serbest söz gruplarından ayırır ve sorularda ayırt edici olur.

Örnekler ve ölçütler

• “Eli kulağında”: çok yakında.
• “Ağzı açık kalmak”: çok şaşırmak.
• “Göz atmak”: kısaca bakmak.
• Ölçüt: Sözcükler değiştirilebiliyor mu?
• Ölçüt: Grup mecaz anlam mı taşıyor?

Deyim ile atasözü farkı

Deyimler bir durumu anlatır ve genellikle cümle içinde kullanılır. Atasözleri ise tam bir yargı bildirir ve cümle gibi kurulur: “Damlaya damlaya göl olur.” Bu ayrım, söz grupları sorularında belirleyicidir.

Deyimlerin metne katkısı

Deyimler, uzun bir durumu tek kalıpla anlatır. “Eli kulağında” demek, “çok yakında olacak” demekten daha canlıdır. Bu yüzden deyimler, anlatımı kısaltır ve metne renk katar.

Sık yapılan 3 hata

1. Sözcükleri tek tek yorumlamak. Grup bütün olarak ele alınmalıdır.
2. Deyimi atasözü sanmak. Deyim yargı bildirmez.
3. Sözcükleri değiştirmek. Kalıplaşma bozulur.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Grubu bul. Kalıplaşmış söz grubu var mı?
2. Mecazı gör. Sözcükler gerçek anlamda mı?
3. Anlamı belirle. Grup ne anlatıyor?
4. Cümlede dene. Anlam bozuluyor mu?

Örnek çözüm

“Sınav sonucu eli kulağındaydı. Haberi duyunca ağzı açık kaldı. Notlara kısaca göz attı.” Bu parçada üç deyim vardır: “eli kulağında”, “ağzı açık kalmak” ve “göz atmak”. Soru “Bu parçada hangi deyim vardır?” diye soruyorsa, kalıplaşmış ve mecaz anlam taşıyan grubu işaretlemek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün üç deyim yaz; anlamını ve cümlede kullanımını göster. Ardından sözcüklerden birini değiştirip kalıplaşmanın nasıl bozulduğunu gör. Yanlış yapılan soruları ayrı bir deftere not almak, eksik kalan konuyu hemen gösterir.

İlgili içerik

• 6. Sınıf Türkçe Testleri
• 6. Sınıf Söz Gruplarında Anlam Testi-1
• 6. Sınıf Söz Gruplarında Anlam Testi-3
• Söz Gruplarında Anlam Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026