6. Sınıf İşlev Temelli Dil Yapıları Testi-2

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 6. sınıf Türkçe dersi işlev temelli dil yapıları konusunun cümle içinde ayırt etme bölümünü ölçer. Aynı cümle farklı işlevler taşıyabilir: “Hava soğuk.” bilgi verir; “Hava soğuk, kalın giyin.” ise öneri sunar. İşlevi belirlemek için cümlenin amacına bakmak gerekir. Aşağıda işlevleri ayırt etme yollarını ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Cümlelerin işlevini belirler; bilgi verme, ikna etme, uyarma, öneri ve duygu işlevlerini ayırt eder. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Bilgi: Nesnel ve doğrulanabilir cümleler.
• İkna: Gerekçe sunan cümleler.
• Uyarı: Risk bildiren cümleler.
• Öneri ve duygu: Yönlendirme ve duygu cümleleri.

Aynı cümle, farklı işlev

Bir cümlenin işlevi, içeriğine ve amacına göre değişir. “Hava soğuk.” cümlesi bilgi verir; “Hava soğuk, kalın giyin.” cümlesi öneri sunar; “Hava çok soğuk, dondum!” cümlesi ise duygu aktarır. Bu farkı görmek, işlev sorularının temelidir.

İkna ve uyarı

İkna eden cümleler gerekçe sunar: “Bu yolu seçmeliyiz; çünkü daha kısa.” Uyaran cümleler ise risk bildirir: “Dikkat et, yol kaygan.” İkna cümlesinde kanıt, uyarı cümlesinde tehlike vardır. Bu ayrım, işlevleri ayırmayı kolaylaştırır.

Örnekler ve ölçütler

• Bilgi: “Toplantı iki saat sürdü.”
• İkna: “Bu kitabı okumalısın; çünkü akıcı.”
• Uyarı: “Dikkat, merdiven ıslak!”
• Ölçüt: Yazar ne yapmak istiyor?

İşlevi belirleme

Önce cümlenin ne söylediğine bakılır. Ardından “neden söylüyor?” sorusu sorulur. Bilgi vermek, ikna etmek, uyarmak, önermek ya da duygu aktarmak amacı, işlevi belirler. Bu soru, seçenekleri hızla daraltır.

İşlevi belirlemede ipuçları

“-malı/-meli” öneri, “dikkat, sakın” uyarı, “çünkü, bu yüzden” ikna, “keşke, ne” duygu bildirir. Bu ifadeler, işlevi hızla gösterir. İfadeyi işaretlemek, seçenekleri daraltmayı kolaylaştırır.

Sık yapılan 3 hata

1. Öneriyi emir sanmak. “Yapmalısın” öneridir.
2. Uyarıyı bilgi sanmak. Uyarı, risk bildirir.
3. İşlevi noktalamadan çıkarmak. Anlam belirleyicidir.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Cümleyi oku. Ne söylüyor?
2. Amacı belirle. Bilgi, ikna, uyarı, öneri, duygu?
3. İfadeyi işaretle. “Çünkü, dikkat, keşke” hangisi?
4. Yorumu yaz. Yazar ne yapmak istiyor?

Örnek çözüm

“Toplantı saat üçte başlayacak. Lütfen zamanında gelin; çünkü gündem yoğun. Dikkat edin, salon kalabalık olabilir.” Bu parçada ilk cümle bilgi, ikinci cümle ikna, üçüncü cümle uyarı işlevindedir. Soru “Bu parçada hangi işlev yoktur?” diye soruyorsa, bulunanları işaretleyip eksik olanı seçmek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün beş cümle yaz: biri bilgi, biri ikna, biri uyarı, biri öneri, biri duygu bildirsin. Ardından işlevlerini işaretle ve gerekçesini yaz. Çalışmayı sesli yapmak, cümlenin akışını duymayı ve duraklama yerlerini sezmeyi kolaylaştırır.

İlgili içerik

• 6. Sınıf İşlev Temelli Dil Yapıları Testleri
• 6. Sınıf İşlev Temelli Dil Yapıları Testi-1
• 6. Sınıf İşlev Temelli Dil Yapıları Testi-3
• Cümlede Anlam Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026