6. Sınıf Amaç-Sebep-Koşul Sonuç Testi-6

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 6. sınıf Türkçe dersi amaç, sebep, koşul ve sonuç cümleleri konusunun metin içinde yorumlanması bölümünü ölçer. Testte bir paragrafta geçen cümlelerin ilişkileri, bu ilişkilerin metnin düşünce akışına katkısı ve baskın ilişkinin belirlenmesi sorulur. “Okula erken geldi; çünkü sınavı kaçırmak istemiyordu.” cümlesinde sebep vardır. Aşağıda metin içinde ilişki bulma yollarını bulacaksın.

Kazanım

Metin içinde amaç, sebep, koşul ve sonuç ilişkilerini belirler; bu ilişkilerin metnin akışına katkısını açıklar. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• İlişki bulma: Paragraftaki ilişkileri işaretleme.
• Akış: İlişkilerin düşünce akışına katkısı.
• Baskın ilişki: Metnin iletisini taşıyan ilişki.
• Yorum: İlişkinin metne kattığı anlamı açıklama.

Metinde ilişki avı

Bir paragrafta dört ilişki de bulunabilir. Paragrafı cümle cümle okuyup her cümledeki ifadeyi işaretlemek, ilişkileri görmeyi kolaylaştırır. Ardından baskın ilişkiyi belirlemek, soru köküne göre cevap vermeyi sağlar.

Akışa katkı

Sebep cümleleri açıklama, amaç cümleleri yön, koşul cümleleri olasılık, sonuç cümleleri ise bağlayıcılık katar. Bu ilişkiler, metnin düşünce akışını kurar. İlişkiler kaldırıldığında metin kopuk ve anlaşılmaz hâle gelir.

Örnek paragraf ve ölçütler

• Sebep: “Hasta olduğu için gelmedi.”
• Amaç: “Derse yetişmek için erken çıktı.”
• Koşul: “Yağmur yağarsa maç iptal olur.”
• Ölçüt: İfade metnin akışını mı kuruyor?

Baskın ilişki

Metnin ana iletisi çoğu zaman tek bir ilişkiyle taşınır. “Bu yüzden” ile kurulan sonuç cümlesi, metnin vardığı noktayı gösterir. Bu ilişki, paragrafın ana fikrini belirler. Bu yüzden baskın ilişkiyi bulmak, ana fikri bulmayı kolaylaştırır.

Metinde ilişki yoğunluğu

Bir metinde ilişkilerin yoğunluğu, metnin türünü sezdirir. Bilgi metinlerinde sebep-sonuç, deneme ve eleştirilerde ise amaç ve koşul ilişkileri daha sık görülür. Bu gözlem, metin türü sorularında ipucu sağlar.

Sık yapılan 3 hata

1. Tek cümleye bakmak. İlişki paragrafın bütününde aranmalıdır.
2. İfadeyi atlamak. Bağlaçlar ilişkiyi gösterir.
3. Baskın ilişkiyi belirlememek. Ana fikir kaçırılır.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. Paragrafı oku. Bütünü gör.
2. İfadeleri işaretle. Hangi ilişkiler var?
3. Akışı çıkar. Hangi ilişki metni bağlıyor?
4. Baskın ilişkiyi yaz. Ana iletiyi taşıyan hangisi?

Örnek çözüm

“Öğrenciler sınava hazırlandı; ancak bazıları yine heyecanlandı. Bu yüzden öğretmen bir prova yaptı. Kısacası, hazırlık tek başına yetmiyor.” Bu parçada karşıtlık, sonuç ve özetleme ilişkileri vardır. Soru “Bu parçada hangi ilişki ağır basar?” diye soruyorsa, metnin vardığı noktayı gösteren sonuç ilişkisini işaretlemek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün bir paragraf oku; ilişkileri işaretle ve baskın olanı belirt. Ardından paragrafı ilişkiler olmadan yeniden yazıp akışın nasıl bozulduğunu gör.

İlgili içerik

• 6. Sınıf Türkçe Testleri
• 6. Sınıf Amaç, Sebep, Koşul ve Sonuç Testi-5
• 6. Sınıf Amaç, Sebep, Koşul ve Sonuç Testi-2
• Cümlede Anlam Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026