5. Sınıf Sebep-Amaç-Koşul Cümleler-3

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 5. sınıf Türkçe dersi sebep, amaç ve koşul cümleleri konusunun boşluk doldurma ve cümle tamamlama bölümünü ölçer. Boşluk doldurma sorularında, iki cümle arasındaki ilişkiyi belirleyip uygun ifadeyi seçmek gerekir. “Hava soğudu, ___ kalın giyindik.” cümlesinde boşluğa “bu yüzden” uygundur. Aşağıda boşluk doldurma yöntemini ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Cümleler arasındaki sebep, amaç ve koşul ilişkisine uygun ifadeyi seçer; yanlış kullanımı fark edip düzeltir. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• İlişki belirleme: İki cümle arasındaki bağı bulma.
• Uygun ifade: Boşluğa doğru ifadeyi yerleştirme.
• Düzeltme: Yanlış ifadeyi değiştirme.
• Anlam testi: Cümleyi okuyup akışı kontrol etme.

Boşluk doldurma yöntemi

Önce iki cümle arasındaki ilişkiyi belirle: gerekçe mi, hedef mi, şart mı? Ardından bu ilişkiyi kuran ifadeyi seç. “Yollar kapandı, ___ otobüs gecikti.” cümlesinde sebep-sonuç ilişkisi vardır; boşluğa “bu yüzden” uygundur.

İlişki türleri

Sebep ilişkisinde bir olayın gerekçesi verilir; amaç ilişkisinde hedef gösterilir; koşul ilişkisinde ise bir durum başka bir duruma bağlanır. Bu üç ilişki, boşluk doldurma sorularının temelini oluşturur. İlişkiyi bilmek, doğru ifadeyi seçmeyi kolaylaştırır.

Örnek cümleler

• Sebep: “Hasta olduğu için gelmedi.”
• Amaç: “Sınavı kazanmak için çalıştı.”
• Koşul: “Erken gelirsen beklerim.”
• Ölçüt: Gerekçe mi, hedef mi, şart mı?

Yanlış ifadeyi düzeltme

Yanlış ifade cümleyi anlamsız kılar. “Hava güzeldi, çünkü kimse dışarı çıkmadı.” cümlesinde “çünkü” yanlıştır; terslik olduğu için “ancak” gerekir. Düzeltme sorularında cümleyi baştan okumak, yanlış ifadeyi hemen gösterir.

Cümleyi tamamlama

Cümle tamamlama sorularında boşluktan önceki ve sonraki bölüm birlikte okunur. “___ erken çıktı, otobüse yetişti.” cümlesinde amaç ilişkisi vardır; boşluğa “Derse yetişmek için” uygundur. Bu yöntem, doğru seçeneği hızla gösterir.

Sık yapılan 3 hata

1. İlişkiyi belirlemeden seçmek. Yanlış ifade seçilir.
2. Yalnızca sözcüğe bakmak. İfadenin işlevi iki cümleye bağlıdır.
3. Düzeltmeden sonra okumamak. Akış kontrol edilmelidir.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. İki cümleyi oku. İlişki ne?
2. İlişkiyi adlandır. Sebep, amaç, koşul?
3. İfadeyi yerleştir. Cümleyi baştan oku.
4. Gerekirse değiştir. Akış bozuluyorsa başka ifade dene.

Örnek çözüm

“Sınav yaklaşıyor, ___ öğrenciler düzenli çalışıyor. ___ iyi bir sonuç almak istiyorlar.” Birinci boşluğa “bu yüzden”, ikinciye “çünkü” uygundur. Sıra: sonuç, sebep. Soru “Boşluğa hangisi gelmelidir?” diye soruyorsa, önce ilişkiyi belirlemek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün üç cümle çifti yaz ve aralarına uygun ifade yerleştir. Ardından ifadeyi yanlış kullanıp düzeltme alıştırması yap. Bu yöntem, ilişkileri pekiştirir. Yanlış yapılan soruları ayrı bir deftere not almak, eksik kalan konuyu hemen gösterir.

İlgili içerik

• 5. Sınıf Türkçe Testleri
• 5. Sınıf Sebep, Amaç ve Koşul Cümleleri-2
• 5. Sınıf Sebep, Amaç ve Koşul Cümleleri-4
• Cümlede Anlam Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026