5. Sınıf Sebep-Amaç-Koşul Cümleler-1

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 5. sınıf Türkçe dersi sebep, amaç ve koşul cümleleri konusunun temel bilgilerini ölçer. Sebep cümlesi bir olayın gerekçesini verir: “Yağmur yağdığı için maç ertelendi.” Amaç cümlesi bir eylemin hedefini gösterir: “Sınavı kazanmak için çalıştı.” Koşul cümlesi ise bir durumu başka bir duruma bağlar: “Erken gelirsen seni beklerim.” Aşağıda bu üç cümle türünü ayırt etme yollarını bulacaksın.

Kazanım

Sebep, amaç ve koşul bildiren cümleleri tanır; bu cümlelerin kurduğu anlam ilişkisini açıklar. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Sebep: “-dığı için, çünkü” ifadelerini tanıma.
• Amaç: “-mak için, diye” ifadelerini belirleme.
• Koşul: “-sa, eğer” yapılarını ayırma.
• Ayrım: Üç ilişkiyi karıştırmama.

Sebep cümlesi

Sebep cümlesi, gerçekleşmiş bir olayın gerekçesini gösterir: “Yollar kapandığı için otobüs gecikti.” Bu cümlede yolların kapanması nedendir, otobüsün gecikmesi sonuçtur. “Çünkü, -dığı için, bu yüzden” ifadeleri sebep-sonuç ilişkisi kurar.

Amaç cümlesi

Amaç cümlesi, bir eylemin hangi hedefle yapıldığını gösterir: “Sınavı kazanmak için her gün çalıştı.” Bu cümlede çalışmanın amacı sınavı kazanmaktır. “-mak için, diye, amacıyla” ifadeleri amaç ilişkisi kurar. Amaç, henüz gerçekleşmemiş bir hedeftir.

Koşul cümlesi ve örnekler

• Sebep: “Hasta olduğu için gelemedi.”
• Amaç: “Kitap almak için çarşıya gitti.”
• Koşul: “Yağmur yağarsa maç iptal olur.”
• Ölçüt: Gerekçe mi, hedef mi, şart mı?

İlişkileri ayırmak

Sebep gerçekleşmiştir; amaç ise hedeflenir. Koşul ise henüz gerçekleşmemiş bir durumdur. “Yağmur yağdığı için maç ertelendi.” cümlesinde yağmur yağmıştır. “Yağmur yağarsa maç ertelenir.” cümlesinde ise yağmurun yağması bir ihtimaldir. Bu ayrım, üç ilişkiyi karıştırmayı önler.

Sık yapılan 3 hata

1. Sebep ile amacı karıştırmak. Sebep gerçekleşmiş, amaç hedeflenmiştir.
2. Koşulu gerçek sanmak. Koşul bir ihtimaldir.
3. İfadeyi göz ardı etmek. “İçin, -sa, çünkü” ayırt edicidir.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. İfadeyi bul. “İçin, çünkü, -sa” hangisi var?
2. İlişkiyi belirle. Sebep, amaç, koşul?
3. Gerçekleşmeyi kontrol et. Olay olmuş mu?
4. Cümleyi yorumla. İlişki anlamı nasıl etkiliyor?

Örnek çözüm

“Okula geç kaldığı için özür diledi. Derse yetişmek için erken çıktı. Eğer otobüs gecikirse yine geç kalacak.” Bu parçada birinci cümle sebep, ikinci cümle amaç, üçüncü cümle ise koşul bildirir. Soru “Bu parçada hangi ilişki yoktur?” diye soruyorsa, üç ilişkiyi işaretleyip eksik olanı bulmak gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün üç cümle yaz: biri sebep, biri amaç, biri koşul bildirsin. Ardından cümleleri karıştırıp ilişkileri bul. Bu alıştırma, üç ilişkiyi kalıcı hâle getirir. Bu alıştırmayı kısa tutmak, öğrenilen kuralın kalıcı olmasını ve sınavda hatırlanmasını sağlar.

İlgili içerik

• 5. Sınıf Türkçe Testleri
• 5. Sınıf Sebep, Amaç ve Koşul Cümleleri-2
• 5. Sınıf Cümlede Anlam Testleri
• Cümlede Anlam Konu Anlatımı (KonuVakti)

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026