5. Sınıf Düşünceyi Geliştirme Yolları Testi-1

Bu sayfadaki 20 soruluk test, 5. sınıf Türkçe dersi düşünceyi geliştirme yolları konusunun örnekleme, tanık gösterme ve sayısal verilerden yararlanma bölümünü ölçer. Bir düşünceyi inandırıcı kılmak için örnek verilir, bir uzmanın sözüne başvurulur ya da sayılarla konuşulur. “Örneğin, söz gelimi” örnekleme; “Atatürk’ün dediği gibi” tanık gösterme; “Araştırmaya göre yüzde yetmiş” ise sayısal veridir. Aşağıda bu üç yolu ve sık yapılan hataları bulacaksın.

Kazanım

Örnekleme, tanık gösterme ve sayısal verilerden yararlanma yollarını tanır; bu yolların düşünceyi nasıl güçlendirdiğini açıklar. (Kazanım kodunu MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndan doğrulayın; bu sayfada uydurma kod verilmez.)

Bu testte ne ölçülüyor?

• Örnekleme: “Örneğin, mesela” ifadelerini belirleme.
• Tanık gösterme: Bir uzmanın sözüne başvurmayı tanıma.
• Sayısal veri: Araştırma ve oran bildiren ifadeleri görme.
• Amaç: Bu yolların düşünceyi neden güçlendirdiğini açıklama.

Örnekleme

Örnekleme, bir düşünceyi somutlaştırmak için örnek verilmesidir: “Okumak insanı geliştirir; örneğin, düzenli okuyan çocuklar kelime hazinesi bakımından öne çıkar.” Örnek, düşünceyi somut hâle getirir. “Örneğin, söz gelimi, mesela” ifadeleri bu yolu gösterir.

Tanık gösterme

Tanık gösterme, bir konuda uzman ya da tanınmış bir kişinin sözüne başvurmaktır: “Atatürk, ‘Hayatta en hakiki mürşit ilimdir,’ demiştir.” Bu yol, düşünceye güven kazandırır. Ancak sözün gerçekten konuyla ilgili olması gerekir; ilgisiz bir alıntı düşünceyi zayıflatır.

Sayısal veriler

• Örnek: “Araştırmaya göre öğrencilerin yüzde altmışı günde bir saat okuyor.”
• Örnek: “Kütüphane üyelerinin sayısı iki yılda iki kat arttı.”
• Ölçüt: Oran, tarih ya da ölçü var mı?
• Dikkat: Veri, düşünceyi kanıtlar.

Sık yapılan 3 hata

1. Örnekleme ile tanık göstermeyi karıştırmak. Örnek durum, tanık sözdür.
2. İlgisiz alıntı kullanmak. Söz konuya uymalıdır.
3. Veriyi uydurmak. Sayısal veri gerçek kaynağa dayanmalıdır.

Çözüm stratejisi: 4 adım

1. İfadeyi bul. “Örneğin, dedi, yüzde” hangisi var?
2. Yolu belirle. Örnek, tanık, veri?
3. İşlevi yaz. Düşünceyi nasıl güçlendiriyor?
4. Uygunluğu kontrol et. Konuyla ilgili mi?

Örnek çözüm

“Düzenli okumak kelime hazinesini genişletir. Örneğin, her gün yirmi dakika okuyan öğrenciler yeni sözcükleri daha kolay öğreniyor. Uzmanlar da bu görüşü destekliyor: Çocuk edebiyatı araştırmacısı, ‘Okuma alışkanlığı erken yaşta kurulur,’ diyor.” Bu parçada önce örnekleme, sonra tanık gösterme vardır. Soru “Bu parçada hangi düşünceyi geliştirme yolu kullanılmıştır?” diye soruyorsa, iki yolu ayrı belirtmek gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Her gün bir düşünce cümlesi yaz; ona bir örnek, bir alıntı ve bir veri ekle. Ardından üç metni karşılaştırıp hangisinin daha inandırıcı olduğunu açıkla. Bu alıştırma, üç yolu kalıcı hâle getirir. Bu yöntem kalıcı öğrenme sağlar.

İlgili içerik

• 5. Sınıf Türkçe Testleri
• 5. Sınıf Düşünceyi Geliştirme Yolları Testi-2
• 5. Sınıf Metinde Anlam Testleri
• 5. Sınıf Türkçe Testleri

Hazırlayan: Türkçe Test Vakti · Son güncelleme: 30 Ekim 2026